Φοβάμαι τους πάγους που λιώνουν

Ψηλά, τα παγόβουνα λιώνουν την ακεραιότητα του ύπνου αφελών, ενώ οι δίκαιοι πίνουν αγρύπνια. Και στην επιφάνεια προβάλλουν νεκρά φύλλα, ίσκιος από φυλλωσιές μύρια χρόνια στον πάγο, και ζώα νεκρά τώρα εξαφανισμένα μαζί με βιότοπους, κι ούτε με θρύλους με φτάνει η ανύπαρκτη επιθυμία και η ηδονή, σε ακίνητες χειρονομίες. Σε αιώνιο μηδέν, το λευκό κι ανεξίτηλα στείρο με θάμπωσε. Μα να που άναυδα ακούω του ήλιου το γέλιο, πρωί. Είμαι στο δρόμο.

Φοβάμαι τους πάγους που λιώνουν και μου αποκαλύπτουν μακάβριες αλήθειες. Δεν θα 'ταν καλύτερα να παραμείνουν απείραχτοι, όπως ο όγκος του  γυάλινου κύβου σε έκθεση  τέχνης  - με τον αετό που πετάει ακίνητος, ενσωματωμένος στο στέρεο κενό; Απ' αυτό το μουσείο απερισκεψίας, βγαίνω έξω με βιάση. Πέντε η ώρα; Δεν πρέπει ν' αργήσω. Και παίρνω το τρένο να φύγω βολίδα, μα τί να προλάβω;  Κουφός στ' ανελέητα γέλια του ήλιου που δύει εκεί πίσω...

Image borrowed from the telegraph

Το δέντρο κι οι τρείς ερωτογενείς ζώνες ανωριμότητας

 

Το δέντρο δεν έχει ερωτογενείς ζώνες. Μα όταν ο αγέρας φυσά με μανία και σπάει τα κλωνάρια του, κι όταν πλημμύρες και χείμαρροι το ξεριζώνουν και το παρασέρνουν, κι όταν οι κόκκινες γλώσσες της κόλασης αφιονίζουν τον άνεμο και σε πλησιάζουν, μπορείς να πεις πως η φρίκη δεν το αγγίζει;  Ή όταν ανθίζει και καρπίζει μπορείς άραγε να πεις πως δεν νιώθει ηδονή;  

Το δέντρο δεν έχει εγκέφαλο. Μπορώ όμως να πω πως υπερτερώ σε λογική, όταν αυτό χωρίς εμένα ζει, ενώ εγώ χωρίς αυτό πεθαίνω; Είναι καλύτερα τα πόδια μου απ’ τις ρίζες του; Άραγε πόσοι από μας τρέχουν τώρα, πατώντας σε στάχτη και χόβολη, ανάμεσα σε φλόγες και καπνούς, αφηνιασμένοι στο δρόμο προς το πουθενά, και ποιοί θα θεωρούσαν χαμένο χρόνο το να σταθούν στον ίσκιο του δέντρου και να σκεφτούν πού πάμε;   

Το δέντρο ανασαίνει, μα στόμα δεν έχει. Δεν μοιάζει μ’ εκείνο που μόνιμα είν’  ανοιχτό, λαίμαργα να ρουφά απ’ της γης το βυζί  μέχρι να το στραγγίξει, μ’ αυτό  που ποτέ δεν απογαλακτίζεται, που απαιτεί, και απειλεί, και αποθηριώνεται, για να συντηρήσει την εξελικτική του υπανάπτυξη.  

Δεν θα προτιμούσες το άλαλο δέντρο απ' αυτό το ακατάσχετα φλύαρο στόμα που, όταν μιλά, δεν λέει ποτέ κάτι άλλο από «θέλω» και «δώσε», ξανά και ξανά, κι όλο κάτι απαιτεί από σένα, κι όλο παίρνει μα αρνείται να δώσει; 

Το δέντρο δεν έχει πρωκτό. Δεν μοιάζει μ’ αυτόν που κατακαίει το δάσος για να ιδιοποιηθεί το χώμα. Μ’ αυτόν που σε μολύνει, που ξεραίνει τα κόπρανά του για να σου τα  πουλήσει, που τα συσσωρεύει θάβοντάς σε ζωντανό σ’ αυτά. Το δέντρο παράγει χωρίς να σ’ εκμεταλλεύεται και να σ' εξοντώνει.  Με το καλοπροαίρετο πνεύμα ελεήμονα, δεν εκδικείται ούτε αυτόν που το κακοποιεί είτε από διαστροφή της ψυχής του είτε από διατροφή του κράτους που επιβραβεύει το έγκλημά του. 

Δεν θα προτιμούσες το γενναιόδωρο δέντρο, που δίνει άνευ όρων, απ' αυτόν τον πρωκτό, που προκειμένου να κρατήσει ο, τι έχει αρπάξει για τον εαυτό του, βρωμίζει ο, τι θα έπρεπε να θεωρείς ιερό;

Το δέντρο δεν είναι φαλλός.

Τείνει προς τον ουρανό, μα δεν προσεύχεται – τον κάνει σκεπή του, χωρίς να τον διεκδικεί αποκλείοντάς σε. Τον εμπλουτίζει για να αναπνέεις ελεύθερα. Πόσο παρεξηγημένο είναι στο ζαβό νου αυτού που, αποθεώνοντας την παραίσθησή του, μετατρέπει  τα ουράνια σε αποικία των νεκρών του ψυχών, και τον κορμό του δέντρου σε φαλλικό τοτέμ κατ’ εικόνα και ομοίωσή του;  

Το δέντρο δεν κινείται όπως  εκείνος που εισβάλει στη φύση του και μετατρέπει το πνεύμα σε πράγμα. Κόβοντάς του το σώμα, ρίχνει το δέντρο στη γη, το γδέρνει, το κάνει κομμάτια.  Γι αυτόν που το ζώο είναι κρέας, το δέντρο είναι ξυλεία ή καύσιμο, και αν σταθεί εμπόδιο στην απληστία του, το μειώνει σε στάχτη…  Ένα δάσος αποτεφρωμένο ισούται με μια γενοκτονία. Μα το δέντρο δεν επιτίθεται. Αλλά μήτε κι αμύνεται σ’ αυτόν που ορμά με την πόσθη μου τεντωμένη σαν πετσί από τύμπανο μάχης, κι εισβάλλει αλλόφρονας στο χώρο του με φωτιά και τσεκούρι. Την ώρα που αυτός κάνει πόλεμο, στο δέντρο αδιάλειπτα μεταβολίζεται η ειρήνη.

 

Το δέντρο ρίχνει σκιά από κλώνους και φύλλα στο χώμα που σκεπάζει τις ρίζες του, χωρίς να χωρίζει τη γη. Μα κι όταν ο τροπισμός του μοιάζει με άμιλλα, στο ίδιο πεδίο διαπλέκει τις ρίζες του κάτω, σε βάθος, μ' αυτές των συντρόφων του. Ό, τι πίνει από φλέβες νερού θα το μοιραστεί με ανθούς και καρπούς. Ο, τι αναπνέει θα το χαρίσει σαν ανάσα ζωής. Αγνοεί το «εγώ» μα γνωρίζει το νόημα της συνύπαρξης.

Δεν θα προτιμούσες το ήρεμο δέντρο από τον φαλλό που θεωρεί τον πλανήτη αιδοίο εταίρας;

Το δέντρο αποδεκατίζεται, κι ο ίσκιος του που συρρικνώνεται καθορίζει το εμβαδόν της ερήμου που απλώνεται. Ήδη η απόγνωση αγγίζει τους πρόποδες του όρους που υψώνει η συσσώρευση αθλιότητας και  πλούτου.

Κι όσο μένω ανώριμος, σαν το  φαλλό, τον πρωκτό και το στόμα που ακόμα δεν ξέρουν το νόημα του έρωτα, μην περιμένεις να μάθω απ' το δέντρο ποτέ κείνο το μυστικό της φυσικής δημιουργίας που με διατηρεί ζωντανό. Ένα έλλειμμα θα με κρατά αναπόδραστα σε ταραχή. Όπου κι αν πάω, και ό, τι κι αν κάνω, και μ' όλα τα λάφυρα που έχω αποκτήσει, δεν θα βρω αγορά για την αταραξία του δέντρου. Αυτή δεν ανταλλάσσεται.

Ίσως έρθει η μέρα, πριν τον κατακλυσμό που θα ξεπλύνει τα κρίματά μας, όταν όπως κι εσύ, θα αγκαλιάσω το δέντρο και συμφιλιωμένος θα πω: «αυτή η ύπαρξη δεν έβλαψε ποτέ κανένα».  – 

*******

Images borrowed: top from here, 
Bottom from here

Άφησε το νερό να κυλάει...

Βαδίζοντας σ' ένα μονοπάτι προς το κτήμα ενός φίλου, όπου κανονίσαμε να βρεθούμε από κοντά για λίγο, περνώ δίπλα από μια στέρνα. Την θυμάμαι από πιτσιρικάς, όταν εγώ με τον φίλο μου κόβαμε φύλλα από κολοκάσι, τα τυλίγαμε σε κωνικό σχήμα και το χρησιμοποιούσαμε σαν κούπα για να πιούμε νερό απ' αυτήν την στέρνα.  Το νερό ήταν πεντακάθαρο, καθώς ανανεωνόταν από μια πηγή κάτω απ' την επιφάνειά του στη στέρνα, κι η υπερχείλιση του έρεε σ' ένα μικρό ρυάκι που κατέληγε στον ποταμό. Εμείς δεν κάναμε κάτι διαφορετικό απ' αυτό που έκαναν ο παππούδες μας  κι ο προπάππους των πατεράδων τους. Τώρα, κι έχοντας διανύσει απόσταση μιας γενιάς από τότε, από το μειωμένο νερό που έχει απομείνει στη στέρνα θα δίσταζε να πιει και νερόφιδο.

Είτε στο δέντρο εστιάσεις, είτε στο δάσος, καμένη γη θα δεις

Είτε στο δέντρο εστιάσεις, είτε στο δάσος, καμένη γη θα δεις στα ίχνη αυτού του αχρείου προσωπείου των αστών που ακόμα κυβερνά. 

Κυριολεκτικά, το δασοκτονικό όργιο συνεχίζεται. 

Ακολουθεί αναδημοσίευση άρθρου του Ν. Περπερα απο εδώ

Τη στιγμή που η συγκυβέρνηση πνέει τα λοίσθια το ΥΠΕΚΑ έφερε εσπευσμένα ένα νομοσχέδιο την Βουλή με τον τίτλο «Πράξεις εισφοράς σε γη και σε χρήμα – Ρυμοτομικές απαλλοτριώσεις και άλλες διατάξεις» που τα δίνει όλα σε όσους έχουν καταπατήσει δάση και δασικές εκτάσεις, νομιμοποιεί παράνομες εκχερσώσεις και αποχαρακτηρισμούς δασών, νομιμοποιεί αυθαίρετες εγκαταστάσεις σε δάση και προωθεί νέους στο …όνομα των ιδιωτικών επενδύσεων! Το νομοσχέδιο που μεταβάλει στην κυριολεξία σε κουρέλι το Σύνταγμα συνοδεύεται και από τουλάχιστον 60 τροπολογίες, που «φωτογραφίζουν» ιδιωτικά συμφέροντα που βάζουν ουσιαστικά μπουρλότο στο δασικό πλούτο της χώρας. Ειδικότερα, εκτός των άλλων, με το νομοσχέδιο που η κυβέρνηση επιδιώκει να ψηφιστεί αύριο Σάββατο, προβλέπεται, με συνοπτικές διαδικασίες: 

Διευκολύνονται οι αποχαρακτηρισμοί δασών και δασικών εκτάσεων,

Καταργείται η υποχρέωση αναδάσωσης, αν μέσα σε μία πενταετία «αποδεικνύεται το ανέφικτον της πραγματοποιήσεως της αναδασώσεως», 

Νομιμοποιούνται πρόσφατες (έως το 2007) παράνομες εκχερσώσεις δασικών εκτάσεων για γεωργική χρήση, έναντι μειωμένου, σε σχέση με το παρελθόν, ανταλλάγματος, 

Νομιμοποιούνται οριστικά εκτάσεις που απώλεσαν τον δασικό τους χαρακτήρα πριν το 1975, λόγω επεμβάσεων οι οποίες στηρίχθηκαν σε διοικητική πράξη. Είναι διάταξη που «φωτογραφίζει» περιπτώσεις όπως αυτή του Αγίου Στεφάνου, αλλά και άλλους. 

Καταργείται στην ουσία η ιδιότητα και ο ρόλος των δασικών χαρτών ως μέσου προστασίας και οριστικής αποτύπωσης της δασικής γης. 

Επίσης: 

Επιτρέπεται η δόμηση σε συγκεκριμένα εκτός σχεδίου ακίνητα με τους όρους που ισχύουν στις εντός σχεδίου περιοχές! Στην ουσία τα «ανοιχτά τετράγωνα» που είχαν κλείσει με τον νόμο 4067/2012 μετά από αποφάσεις του ΣτΕ, τώρα… μισανοίγουν. Επιτρέπεται να δομηθούν σαν να είναι στο σχέδιο, αρκεί να έχουν πρόσοψη στην οικοδομική γραμμή που περικλείει τα όρια οικισμών.

Με άλλες διατάξεις προβλέπονται αλλαγές στους όρους δόμησης για ακίνητα που παρέχουν σε δημόσια χρήση ολόκληρο τον ακάλυπτο χώρο του οικοπέδου, ενώ επέρχονται αλλαγές στα ύψη των κτιρίων σε σχέση με αυτά που έχουν θεσπιστεί με τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό (ΝΟΚ). 

Ειδικό κεφάλαιο υπάρχει για τις αλλαγές στα διατάγματα της Πλάκας και των Εξαρχείων. Μονιμοποιούνται οι μεταβατικές διατάξεις και επιτρέπεται η μεταβίβαση της άδειας λειτουργίας για καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος (ταβέρνες μπαρ κ.λπ.). Με το ισχύον καθεστώς προβλέπεται ότι μια επιχείρηση αυτής της κατηγορίας μπορεί να λειτουργεί μόνο όσο βρίσκεται στα χέρια του αρχικού ιδιοκτήτη, ο οποίος δεν μπορεί να τη μεταβιβάσει σε τρίτους. 

Επιπλέον καταργείται η διάταξη που ορίζει ότι εμπορικές χρήσεις αναπτύσσονται μόνο σε ισόγειους χώρους. Προβλέπεται η επέκταση στον πρώτο όροφο, με τη διευκρίνιση ότι θα λειτουργούν μόνο βοηθητικοί χώροι (κουζίνες,τουαλέτες κ.λπ.). Να σημειωθεί ότι δεν έχει ερωτηθεί ο Δήμος Αθηναίων για τις συγκεκριμένες αλλαγές, που ανοίγουν τον δρόμο για τη σταδιακή κατάργηση των νόμων προστασίας των δύο αυτών περιοχών. 

Επιτρέπεται σαρωτικά και δίχως τις ελάχιστες προστατευτικές εγγυήσεις, η επέκταση λατομείων ακόμα και σε αναδασωτέες εκτάσεις, σε περιφέρειες όπου εκτελούνται μεγάλα έργα και δεν έχουν καθοριστεί λατομικές ζώνες. 

Θεσπίζονται αυξημένοι όροι δόμησης για κτίρια τύπου Mall και κέντρα διασκέδασης, ενώ επιταχύνονται οι διαδικασίες για τη χορήγηση των ειδικών εγκρίσεων. 

Παράλληλα με …(ν)τροπολογία προβλέπεται το «πάγωμα» των προστίμων και των κατεδαφίσεων σε δάση! 

Ο εκμαυλισμός και ο «μαυρογιαλουρισμός» σε όλο του το μεγαλείο. Δοξάστε τους! Ή μάλλον φτύστε τους! 

Η σχέση ανθρώπου και φύσης στην σκέψη του Μάρξ

Η σχέση ανθρώπου και φύσης στην σκέψη του Μάρξ έχει απασχολήσει (*) αυτό το ιστολόγιο. Όπως και οτι συχνά έχει κατηγορηθεί αδίκως και απο αμάθεια απο οικολόγους του σοσιαλδημοκρατικού συρμού για "προμηθεανισμό" [έμφαση στην βιομηχανική ανάπτυξη χωρίς προβληματισμό για τον οικολογικό αντίκτυπο της]. Πρόσφατα διάβασα ενα εξαιρετικά ενδιαφέρον κείμενο στο Monthly Review, το οποίο έχει πρωτοστατήσει σε μια γενικότερη προσπάθεια να απαντηθεί αυτή η κατηγορία.

Μεταφράζω το τελευταίο μέρος του εν λόγω άρθρου,  συνιστώντας ανάγνωση του.

The Emergence of Marx’s Critique of Modern AgricultureEcological Insights from His Excerpt Notebooks

by Kohei Saito

συμπέρασμα

Συνοψίζοντας, αν  η βιομηχανική γεωργία στον καπιταλισμό το μόνο που κάνει είναι  να εξαντλεί  τη γη μακροπρόθεσμα, παρά την εντατική χρήση των συνθετικών λιπασμάτων, τότε ένα σοσιαλιστικό πρόγραμμα θα πρέπει να πραγματοποιήσει μια ριζική αλλαγή. Αυτό σημαίνει να μάθουμε να διαχειριζόμαστε τα εδάφη πιο ολιστικά, χρησιμοποιώντας καλύτερα περιστροφές και άλλες πρακτικές διαχείρισης από αυτές που είναι δυνατές με την λογική της καπιταλιστικής αγοράς. Αυτές οι πρακτικές θα πρέπει να αποσκοπούν στη διατήρηση και την ανάπτυξη της οργανικής ύλης του εδάφους βελτιώνοντας την υγεία της γης  και των βιολογικών, χημικών και φυσικών χαρακτηριστικών της. Σε αντίθεση με μια κοινή κριτική του ''Προμηθεανισμού'' του  Μαρξ, ο ίδιος    δεν υπερεκτιμούσε καθόλου την σύγχρονη ανάπτυξη της τεχνολογίας. Αντί αυτού, αναλύοντας πώς η λογική του κεφαλαίου μεταμορφώνει τον διαχρονικό μεταβολισμό μεταξύ των ανθρώπων και της φύσης, ο Μαρξ τονίζει πειστικά την αναγκαιότητα για συνειδητή αλληλεπίδραση με την φύση για να καταστεί δυνατή η βιώσιμη ανάπτυξη της ανθρωπότητας και της φύσης, ενώ  αναδεικνύει τον παραλογισμό και τις αντιφάσεις της ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων στον  καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής

Στην θεωρητική ανάπτυξη μιας  πιο ορθολογικής μορφής  του πολιτισμού, οι  σύγχρονες  φυσικές επιστήμες, συμπεριλαμβανομένων της γεωργικής χημείας και της γεωλογίας του Liebig και Johnston, θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο για τον Μαρξ, επειδή αποκαλύπτουν απαραίτητες προϋποθέσεις για την αναπαραγωγή της αρχικής κατάστασης του εδάφους. Μετά τη δημοσίευση του πρώτου τόμου του Κεφαλαίου, ο Μαρξ καταπιάστηκε με μια πιο εντατική μελέτη των φυσικών επιστημών. Σ' όλη αυτή τη πορεία, ο Μαρξ επιχείρησε μια κρίσιμη κατανόηση της τρέχουσας οικολογικής υποβάθμισης  στον καπιταλισμό από ευρύτερη επιστημονική άποψη. Παρ 'όλα αυτά, παρά την αδιάκοπη προσπάθεια του, ο Μαρξ δεν μπόρεσε ποτέ να ενσωματώσει πλήρως αυτές τις ευρύτερες ιστορικές αναλύσεις της γεωργίας και του πολιτισμού στην κριτική του για την πολιτική οικονομία. Ωστόσο, καθώς οι τελευταίες σημειώσεις του Μαρξ καθίστανται ολοένα και περισσότερο διαθέσιμες μέσω του MEGA2, η προσεκτική εξέτασή τους θα επιτρέψει σε αναλυτές να εξηγήσουν τον τρόπο με τον οποίο στο σοσιαλιστικό σχέδιο του ο Μαρξ οραματίστηκε την αποκατάσταση της απόλυτης ενότητας στην μεταβολική αλληλεπίδραση μεταξύ των ανθρώπων και της φύσης.

✳✳✳✳✳

* Για σχετικά κείμενα στο ιστολόγιο δες 'Μεταβολικό Ρήγμα' στά θέματα (ετικέτες).

dickheads [μπουρλότο για τα δάση]

Νόμος- μπουρλότο για τα δάση

 

Γραφει ο Νικος Περπερας 

«Δάση; Ποια δάση; Στάχτη να γίνουν, αρκεί να έρθουν οι πολυπόθητες επενδύσεις που θα φέρουν την …ανάπτυξη»! Με αυτό το σκεπτικό η κυβέρνηση ανάβει τη δάδα και λειτουργεί σαν αδίστακτος εμπρηστής, με ένα νομοσχέδιο – σκούπα με το ψευδεπίγραφο τίτλο «Περιβαλλοντική Αναβάθμιση και Ιδιωτική Πολεοδόμηση – Βιώσιμη Ανάπτυξη Οικισμών – Ρυθμίσεις Δασικής Νομοθεσίας»,

το "χόμπι" της δασοκτονίας

Κάθε χρόνο γινόμαστε μάρτυρες μιας τρομακτικής οικολογικής καταστροφής όπου τεράστιες εκτάσεις δασών εξαφανίζονται από το πρόσωπο της γης, παραδομένες στην πυρά.

Πέραν από οποιαδήποτε οικολογική έγνοια, όμως, ειδικά στην χώρα μας, βασικός κορμός της οικονομίας, έτσι όπως κατάντησαν μια σειρά κλάδους της βιομηχανίας, της βιοτεχνίας και της αγροτικής παραγωγής, είναι ο τουρισμός. Θα υπέθετε ένας ορθολογικός άνθρωπος, ακόμα κι αν σκεφτόταν την οικονομία και την ανάπτυξη της με αποκλειστικά καπιταλιστικούς όρους, ότι

Μια ακόμη επικίνδυνη αντιπυρική περίοδος



Για άλλη μια χρονιά η έναρξη της αντιπυρικής περιόδου επιβεβαιώνει τις συνέπειες της διαχρονικής αντιλαϊκής - αντιδασικής πολιτικής. Παράλληλα αξιοποιείται από την κυβέρνηση για να συγκαλύψει την πολιτική της εγκατάλειψης των δασών με την εκχώρηση αρμοδιοτήτων για τη διαχείρισή τους στα μεγάλα μονοπωλιακά συμφέροντα.

εμπρηστής για να έρθουν …επενδύσεις!

ΔΑΣΗ Νομοσχέδιο 

Νικος Περπερας • 17 Ιουνιου 2014, 

Σα να μην έφταναν οι πυρκαγιές, που άρχισαν ήδη να ρημάζουν και το φετινό καλοκαίρι το δασικό πλούτο της χώρας, η κυβέρνηση επιχειρεί να βάλει μπουρλότο στα δάση και τις δημόσιες δασικές εκτάσεις με ένα νέο νομοσχέδιο – εμπρηστή με τίτλο «Δασικά οικοσυστήματα: Ορισμοί, μέτρα προστασίας, ανάπτυξης και διαχείρισης» το οποίο σκοπεύει να φέρει για ψήφιση σε κάποιο από τα θερινά τμήματα της Βουλής! Πρόκειται για ένα νομοσχέδιο που είχε θέσει σε δημόσια διαβούλευση το υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής (ΥΠΕΚΑ) τον περασμένο Σεπτέμβρη και είχε δεχθεί επικρίσεις από το σύνολο των οικολογικών οργανώσεων.

Η απάντηση στην περιβαλλοντική στρατηγική της ΕΕ

Η περιβαλλοντική πολιτική της ΕΕ καθορίζεται από την κεντρική επιδίωξή της, ως διακρατικής ιμπεριαλιστικής συμμαχίας, στη διασφάλιση της εξουσίας και της κερδοφορίας των μονοπωλιακών ομίλων της. Κάθε διαφορετική προσπάθεια εξέτασης της σχέσης της ΕΕ με το περιβάλλον, είναι τελικά λαθεμένη και αποπροσανατολιστική.

Προς μια Νέα Προσέγγιση του Περιβάλλοντος (αναδημοσίευση)

Μια εισαγωγικη νοτα

 

Στο άρθρο Προς μια Νέα Προσέγγιση του Περιβάλλοντος γίνονται κάποιες διαπιστώσεις για τον χαρακτήρα της σημερινής περιβαλλοντικής κρίσης και της   αναγκαιότητας  για μια νέα παρέμβαση της Μαρξιστικής αριστεράς που να εστιάζεται στη ανάπτυξη του περιβαλλοντικού κινήματος  με τρόπο που η προοπτική της ανατροπής του καπιταλισμού να καταστεί στρατηγικός του στόχος.  Κι αυτό όχι απλά γιατί θα ωφελούσε στην ανάπτυξη της Μαρξιστικής αριστεράς αποτελώντας ευχής έργο, αλλά γιατί, αν το ζητούμενο είναι η διάσωση του πλανήτη, τότε η ανατροπή του καπιταλισμού πρέπει να θεωρείται όχι μόνο κοινωνικά αναγκαία αλλά και και μέρος της φυσικής εξελιξης μας.

Η προέλευση της περιβαλλοντικής κρίσης βρίσκεται στη διαδικασία της συσσώρευσης κεφαλαίου

Ο καπιταλισμός σήμερα είναι παγιδευμένος σε μια κατά τα φαινόμενα ατελείωτη κρίση, με οικονομική στασιμότητα και χάος να κυκλώνει τον πλανήτη. Αλλά ενώ ο κόσμος έχει εστιάσει έμμονα στο οικονομικό πρόβλημα, οι παγκόσμιες περιβαλλοντικές συνθήκες υφίστανται ραγδαία επιδείνωση, κι η ανθρωπότητα βρίσκεται ενώπιον της απόλυτης κρίσης της: που αφορά την μακροπρόθεσμη επιβίωση της. Η κοινή προέλευση των δύο αυτών κρίσεων βρίσκεται στη διαδικασία της συσσώρευσης κεφαλαίου. Ομοίως, η κοινή λύση πρέπει να αναζητηθεί σε ένα "επαναστατικό μετασχηματισμό της κοινωνίας στο σύνολό της", που βαίνει πέρα απ' το καθεστώς του κεφαλαίου.

Είναι ακόμα δυνατό για την ανθρωπότητα να αποτρέψει αυτό που ο οικονομολόγος Robert Heilbroner αποκάλεσε κάποτε «οικολογική συντέλεια του κόσμου»;  Τα μέσα για τη δημιουργία ενός δίκαιου και βιώσιμου κόσμου υπάρχουν σήμερα, και μπορεί να βρεθούν κρυμμένα στο αυξανόμενο χάσμα μεταξύ του τι θα μπορούσε να επιτευχθεί με τους πόρους που έχουμε στη διάθεσή μας, και τι η επικρατούσα κοινωνική τάξη πραγμάτων μας επιτρέπει να επιτύχουμε. Αυτό είναι το λανθάνον δυναμικό για έναν εντελώς διαφορετικό μεταβολισμό του ανθρώπου με τη φύση που προσφέρει το αντικλείδι για μια επεξεργάσιμη οικολογική στρατηγική εξόδου.

 εισαγωγή στο άρθρο The Planetary Emergency των John Bellamy Foster and Brett Clark - monthly review

Οικολογικό τσιμέντο στην Κούβα

Πηγή: Cubadebate
στα ελληνικά, απο cuba de corazon

Κουβανοί εμπειρογνώμονες  με χθεσινές (7/4) δηλώσεις τους στον Τύπο προβλέπουν αύξηση της παραγωγής  οικολογικού τσιμέντου μέσα στο 2014. Πρόκειται για υλικό  με μικρότερη περιεκτικότητα σε “clínquer”  και μειωμένες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα.

Σύμφωνα με τον José Fernando Martirena  διευθυντή του Κέντρου Έρευνας και Ανάπτυξης Κατασκευών και Υλικών  το νέο υλικό, που αναπτύχθηκε σε συνεργασία με Ελβετούς επιστήμονες θα μειώσει και το κόστος παραγωγής η οποία θα ανέρχεται σε  240 τόνους το μήνα.   Ένα μεγάλο μέρος του “clinquer” θα αντικατασταθεί από ένα μίγμα μετακαολίνης και ανθρακικού ασβεστίου, χωρίς μεγάλη απώλεια της αντοχής του τσιμέντου.

Το νέο υλικό θα μπει σε παραγωγική διαδικασία το δεύτερο εξάμηνο του 2014 στο εργοστάσιο Siguaney που βρίσκεται στην κεντρική επαρχία του νησιού Sancti Spíritus  και θα χρησιμοποιηθεί στη μισή από τις 300.000 τόνους παραγωγή του , η οποία θα έχει χαρακτηριστικά φιλικά προς το περιβάλλον. Καταλήγοντας ο Martirena, δήλωσε ότι η Κούβα και η Ελβετία καθίστανται πρωτοπόροι στην παραγωγή ενός καθαρότερου τσιμέντου και αυτή η τεχνολογία πρέπει να μεταφερθεί σε μεγαλύτερους παραγωγούς στον κόσμο, όπως η Ινδία, η Κίνα και η Βραζιλία.  

ΚΚΕ Για τη διαχείριση των απορριμμάτων στην Ικαρία

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Για τη διαχείριση των απορριμμάτων στην Ικαρία

Πριν από τέσσερις μέρες σε ραδιοφωνική εκπομπή της ΕΡΑ βορείου Αιγαίου (2/4/2013), στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ- υποψήφια βουλευτής του στις εκλογές του 2009- «κατήγγειλε τους ψηφοφόρους του ΚΚΕ στην Ικαρία ότι δεν κάνουν ανακύκλωση για να τιμωρήσουν τον δήμο Ικαρίας»!!!!!

Πέρσι η Νομαρχιακή Επιτροπή του ΠΑΣΟΚ είχε εκδώσει ένα εμπαθές και ψευδέστατο λιβελλογράφημα, όπου κατήγγειλε τους κομμουνιστές δημάρχους και καταδίκαζε  τις δικαιολογημένες αντιδράσεις των κατοίκων για την μεταφορά των απορριμμάτων στον ΧΑΔΑ Ευδήλου.

Δεν μας κάνει εντύπωση η στάση και του ΠΑΣΟΚ και των στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ, δηλαδή η πολιτική τους τοποθέτηση για τα οξύτατα λαϊκά προβλήματα στην Ικαρία, εν προκειμένω για τη διαχείριση των απορριμμάτων να κινούνται στα όρια της πιο άθλιας συκοφαντίας και αντικομμουνισμού.

Ας θυμηθούμε: Ο ΣΥΡΙΖΑ όπως και το ΠΑΣΟΚ ήταν βασικοί εταίροι του αντι-ΚΚΕ μπλοκ (ΛΑΟΣ- ΝΔ- ΠΑΣΟΚ-ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ-ΔΗΜΑΡ- εφοπλιστών- συγκροτημάτων τύπου) προκειμένου να «απελευθερωθεί» η Ικαρία από τους κομμουνιστές, και «επιτέλους να μπει σε τροχιά ανάπτυξης ο τόπος».

Η τροχιά ανάπτυξης σήμανε πολύ γρήγορα σωροί σκουπιδιών στους δρόμους, στα χωριά, περιστασιακή ανακύκλωση, μετάθεση του προβλήματος της διαχείρισης των απορριμμάτων από τη δημοτική ενότητα Αγίου Κηρύκου στις άλλες δημοτικές ενότητες της Ικαρίας, μετατροπή του ΧΑΔΑ Ευδήλου στον κεντρικό σκουπιδότοπο της Ικαρίας, όταν είχε με κάθε επισημότητα δηλωθεί ότι οι ΧΑΔΑ θα έκλειναν μέχρι το καλοκαίρι του 2011,  ποινικοποίηση κινητοποιήσεων. Όσο για τον ΧΥΤΥ Ικαρίας, ένα χρόνο σχεδόν μετά την δραματικά καθυστερημένη ένταξη του έργου, δεν έχουν ολοκληρωθεί απαραίτητες ενέργειες προκειμένου να δημοπρατηθεί και να αρχίσουν επιτέλους οι εργασίες κατασκευής του.

Το ΚΚΕ από το 2002 είχε απορρίψει το διχαστικό ερώτημα «που;» και αντ’ αυτού πρότεινε και διεκδίκησε και συνεχίζει και επιμένει για ολοκληρωμένη διαχείριση των απορριμμάτων, την μόνη αποδεκτή λύση του προβλήματος για το νησί μας. Δηλαδή:  διαλογή στην πηγή, χώρο διαλογής ανακυκλώσιμων, προώθηση των ανακυκλώσιμων σε κεντρική μονάδα ανακυκλώσιμων υλικών, ΧΥΤΥ, μονάδα σταθεροποίησης βιολογικών υπολειμμάτων

Το ΚΚΕ τονίζει ότι η διαχείριση των απορριμμάτων είναι πρώτα απ’ όλα πολιτικό ζήτημα, όπως άλλωστε και όλα τα προβλήματα της καθημερινότητας των εργαζομένων, όλων των λαϊκών στρωμάτων.

            Οι ευθύνες που βαραίνουν διαχρονικά όλες τις κυβερνήσεις, των πολιτικών προϊσταμένων όλων εκείνων των «αρμόδιων και συναρμόδιων φορέων» οι οποίοι υπακούοντας σε τοπικιστικά και μικροκομματικά συμφέροντα καθυστέρησαν τότε δραματικά τη διαδικασία χωροθέτησης του ΧΥΤΥ, και σήμερα την ολοκλήρωση των απαραίτητων ενεργειών για να ξεκινήσει η κατασκευή του, είναι τεράστιες. 

Σήμερα που αποκαλύπτεται πλήρως ο ρόλος της δημοτικής αρχής σαν υποστηρικτής της τρικομματικής συγκυβέρνησης, που υπηρετεί  την πιο μαύρη αντιλαϊκή πολιτική που μόνο δεινά και αδιέξοδα φορτώνει στην εργατική λαϊκή οικογένεια, και καθώς «τελείωσαν τα ψέματα» τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ καταφεύγουν στον αντικομουνισμό, στην άθλια συκοφαντία την κατηγοριοποίηση και στοχοποίηση των Ικαριωτών, γιατί αυτό που τους ενοχλεί δεν είναι άλλο από την εναλλακτική πρόταση του ΚΚΕ, από την αγωνιστική στάση των κομμουνιστών παντού και στην Ικαρία και των δημάρχων του παλιότερα

Το ΚΚΕ καλεί τους εργαζόμενους και τα φτωχά λαϊκά στρώματα, τους Ικαριώτες και τις Ικαριώτισσες να καταδικάσουν τον αντικομουνισμό και την συκοφαντία. Τους καλεί να γυρίσουν την πλάτη στους μοναδικούς υπεύθυνους για όλα τους τα βάσανα και τα προβλήματα, να μην περιμένουν από τα κόμματα της συγκυβέρνησης και της ΕΕ, ούτε από τις ψεύτικες ελπίδες που μοιράζει ο ΣΥΡΙΖΑ. Να διεκδικήσουν αγωνιστικά τη διαμόρφωση ενός κεντρικού σχεδίου ασφαλούς διαχείρισης των αποβλήτων από Κρατικό Φορέα, με βάθρο το δημόσιο κοινωνικό χαρακτήρα της διαχείρισης των αποβλήτων και με κεντρικούς δημόσιους πόρους.

Είναι καιρός η εργατική τάξη, οι εργαζόμενοι, τα λαϊκά στρώματα να εμπιστευτούν τη δύναμή τους και να υψώσουν αποφασιστικά το ανάστημά τους για τα δικαιώματα και το δίκιο τους.

Ικαρία, 6/4/2013

Unicef: 1.800 παιδιά πεθαίνουν κάθε μέρα από μολυσμένο νερό

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Νερού η Unicef δημοσιοποίησε στοιχεία για την παιδική θνησιμότητα που σοκάρουν. Κυριότεροι λόγοι θανάτου το ακάθαρτο νερό, οι συνθήκες υγιεινής και αποχέτευσης

Περίπου 2.000 παιδιά ηλικίας κάτω των πέντε ετών πεθαίνουν κάθε μέρα σε παγκόσμιο επίπεδο από διαρροϊκές ασθένειες και από αυτούς τους θανάτους περίπου 1.800 συνδέονται με το νερό και την υγιεινή.

Τα παραπάνω επισημαίνει σε ανακοίνωσή της η UNICEF, με αφορμή τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Νερού, που είναι στις 22 Μαρτίου, και καλεί τις κυβερνήσεις, την κοινωνία των πολιτών και τους πολίτες να θυμούνται ότι πίσω από τα στατιστικά στοιχεία βρίσκονται τα πρόσωπα των παιδιών.
''Μερικές φορές επικεντρωνόμαστε τόσο πολύ στους μεγάλους αριθμούς και αποτυγχάνουμε να δούμε τις ανθρώπινες τραγωδίες που κρύβονται πίσω από κάθε στατιστικό στοιχείο'' λέει ο Sanjay Wijesekera, επικεφαλής του τομέα Νερού και Υγιεινής της UNICEF.

Το 90% της παιδικής θνησιμότητας συνδέεται με το μολυσμένο νερό
''Αν 90 σχολικά λεωφορεία γεμάτα με παιδιά του νηπιαγωγείου συγκρούονταν κάθε μέρα, χωρίς επιζώντες, ο κόσμος θα το πρόσεχε. Όμως αυτό ακριβώς συμβαίνει κάθε μέρα, εξαιτίας του ακάθαρτου νερού και των κακών συνθηκών υγιεινής και αποχέτευσης''.
Σχεδόν το 90% των θανάτων παιδιών από διαρροϊκές ασθένειες συνδέονται άμεσα με το μολυσμένο νερό, την έλλειψη αποχέτευσης ή την ανεπαρκή υγιεινή. Παρά την έκρηξη του παγκόσμιου πληθυσμού, αυτοί οι θάνατοι έχουν μειωθεί σημαντικά κατά την τελευταία δεκαετία, από 1,2 εκατομμύρια κάθε χρόνο το 2000 σε περίπου 760.000 το χρόνο το 2011. Για τη UNICEF, ο αριθμός αυτός εξακολουθεί να είναι πάρα πολύ μεγάλος.

Οι ''πρωταθλήτριες'' χώρες
Τα στοιχεία της UNICEF για την παιδική θνησιμότητα δείχνουν ότι περίπου οι μισοί θάνατοι παιδιών κάτω των πέντε ετών συμβαίνουν σε μόνο πέντε χώρες: Ινδία, Νιγηρία, Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, Πακιστάν και Κίνα. Δύο χώρες μαζί - η Ινδία (24%) και η Νιγηρία (11%) - παρουσιάζουν περισσότερο από το ένα τρίτο του συνόλου των θανάτων παιδιών κάτω των πέντε ετών.
Αυτές οι ίδιες χώρες έχουν, επίσης, σημαντικούς πληθυσμούς χωρίς επαρκείς εγκαταστάσεις ύδρευσης και αποχέτευσης.
Από τα 783 εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο χωρίς επαρκή πρόσβαση σε πόσιμο νερό, 119 εκατομμύρια είναι στην Κίνα, 97 εκατομμύρια στην Ινδία, 66 εκατομμύρια στη Νιγηρία, 36 εκατομμύρια στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και 15 εκατομμύρια στο Πακιστάν.

Ζοφερά τα στοιχεία για την αποχέτευση
Τα στοιχεία για την αποχέτευση είναι ακόμη πιο ζοφερά, τονίζει η UNICEF. Αυτοί που στερούνται βελτιωμένες εγκαταστάσεις υγιεινής σε αυτές τις χώρες είναι: στην Ινδία 814 εκατομμύρια, στην Κίνα 477 εκατομμύρια, στη Νιγηρία 109 εκατομμύρια, στο Πακιστάν 91 εκατομμύρια και στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό 50 εκατομμύρια.
Όπως τονίζει η UNICEF, οι πρόοδοι που έχουν ήδη σημειωθεί από το 1990, δείχνουν ότι με την πολιτική βούληση, με επενδύσεις και με έμφαση στην ισότητα  ίσως μόνο μέσα σε μια γενιά. κάθε παιδί να είναι σε θέση να έχει πρόσβαση σε καθαρό πόσιμο νερό και επαρκείς εγκαταστάσεις υγιεινής.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ/news247

***

red rock views - Για ποια "πολιτική βούληση  με έμφαση στην ισότητα" μιλάει η UNICEF;

Αυτή που κάνει τους πλούσιους πλουσιότερους βυθίζοντας την πλειονότητα της ανθρωπότητας στην φτώχια και καταδικάζοντας εκατοντάδες εκατομμύρια  σε συνθήκες ζωής που μόνο σαν κόλαση μπορεί να περιγραφτεί;

Υπάρχουν "επενδύσεις" στον καπιταλισμό με σκοπό κατι άλλο εκτός από το κέρδος, η μήπως μπορούν ν΄ αλλάξουν  οι "συνήθειες" των πανίσχυρων πολυεθνικών που λυμαίνονται τις πλουτοπαραγωγικές πηγες του πλανήτη καταστρέφοντας την φύση και ότι είναι ακόμα ζωντανό σ΄ αυτήν; 

Αν δεν βρωμίσουν το νερό μετατρέποντας το σε τοξικό δηλητήριο, θα το μετατρέψουν σε εμπόρευμα. Που και σε ποία εποχή αυτή η διεστραμμένη ελίτ που κυβερνά τον κόσμο υπολόγισε την υγεία των λαών, πότε έδωσε αξία στην ζωή του ανθρώπου. 

Στην εποχή που ζούμε οι καπιταλίστες ούτε για την αναπαραγωγή της εργατικής δύναμης δεν δίνουν σημασία.

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΚΑΝΟΥΝ ΗΠΙΟ ΤΟ ΧΕΙΜΩΝΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

Αλλάζει η εικόνα για το ρόλο του Ρεύματος του Κόλπου

Εδώ και έναν αιώνα, τα παιδιά στο σχολείο διδάσκονται ότι ένα μεγάλο ωκεάνιο ρεύμα, γνωστό ως το Ρεύμα του Κόλπου (Gulf Stream), μεταφέρει θερμά νερά από την τροπική περιοχή του Ατλαντικού Ωκεανού προς τη βορειοδυτική Ευρώπη. Καθώς φτάνει εκεί, τα νερά του θερμαίνουν τον υπερκείμενο αέρα. Αυτός ο αέρας μεταφέρεται προς το εσωτερικό, κάνοντας το χειμώνα στην Ευρώπη πιο ήπιο από πλευράς θερμοκρασιών, σε σχέση με το χειμώνα στις βορειοανατολικές ΗΠΑ.Ισως είναι καιρός να τροποποιηθεί αυτή η καθαρή και νοικοκυρεμένη εικόνα για το πώς έχουν τα πράγματα. Η έκρηξη ενδιαφέροντος για το παγκόσμιο κλίμα οδήγησε τους επιστήμονες να μελετήσουν πολύ λεπτομερέστερα τις κλιματικές επιπτώσεις του Ρεύματος του Κόλπου, ανακαλύπτοντας ότι το φαινόμενο είναι αρκετά πιο πολύπλοκο. Με βάση τα υπολογιστικά μοντέλα που κατασκευάστηκαν και τα ωκεανογραφικά δεδομένα, προέκυψαν νέες ερμηνείες για το μηχανισμό που κάνει το χειμώνα στην Ευρώπη να είναι συνήθως πιο ήπιος από εκείνον στο ίδιο γεωγραφικό πλάτος στις ακτές της Αμερικής. Μάλιστα, μία από τις θεωρίες που αναπτύχθηκαν μπορεί να εφαρμοστεί και στο ανάλογο φαινόμενο που συμβαίνει στον Ειρηνικό Ωκεανό και κάνει το χειμώνα στις βορειοδυτικές ΗΠΑ να είναι πιο ζεστός συγκριτικά με εκείνον στο ίδιο γεωγραφικό πλάτος στην Ανατολική Ρωσία. Είναι χαρακτηριστικό ότι η μέση θερμοκρασία στην Ιρλανδία είναι 20 βαθμούς Κελσίου υψηλότερη σε σχέση με τη Νέα Γη στην απέναντι μεριά του Ατλαντικού. Ιδια θερμοκρασιακή διαφορά έχουν το Βανκούβερ του Καναδά με το νοτιότερο άκρο της χερσονήσου Καμτσάτκα, στην άλλη άκρη του Ειρηνικού.

Υπολογιστικά πειράματα

Πρόσφατες μελέτες δημιουργούν αμφιβολίες και για μια δημοφιλή επιστημονική εικασία που διατυπώθηκε πριν από μερικά χρόνια, σύμφωνα με την οποία η τήξη των πάγων της Αρκτικής θα μπορούσε να μπλοκάρει το Ρεύμα του Κόλπου, προκαλώντας καταστροφική μεταβολή του καιρού στην Ευρώπη. Παρ' όλ' αυτά, οι νέες μελέτες επιβεβαιώνουν ότι η κλιματική αλλαγή θα μπορούσε να επηρεάσει την ισχύ του Ρεύματος του Κόλπου, με αποτέλεσμα κάπως πιο κρύους χειμώνες στη Βόρεια Ευρώπη.
Η πραγματοποίηση πειραμάτων υπό πλήρως ελεγχόμενες συνθήκες για τη μελέτη του κλίματος, όπως γίνεται με τα εργαστηριακά πειράματα σε άλλες επιστήμες, δεν είναι δυνατή. Οι απαντήσεις για την επίδραση του Ρεύματος του Κόλπου και της κλιματολογικής αλλαγής στον καιρό της Ευρώπης στηρίζονται κυρίως σε εικονικά πειράματα των ροών του νερού στους ωκεανούς και του αέρα στην ατμόσφαιρα, που γίνονται με τη βοήθεια υπολογιστικών μοντέλων. Οσο περισσότερα δεδομένα από μετρήσεις του φαινομένου στη φύση τροφοδοτούνται στα μοντέλα, τόσο πιο κοντινά στην πραγματικότητα είναι τα αποτελέσματα που βγάζει. Η ερμηνεία νέων δεδομένων μπορεί να οδηγήσει και στον εντοπισμό κάποιου παράγοντα (φαινομένου, φυσικής διεργασίας) που είχε παραβλεφθεί ή υποτιμηθεί και ο οποίος εισάγεται στο μοντέλο, αλλάζοντας τη συμπεριφορά του σημαντικά, έως και ριζικά. Τα νέα μοντέλα (βλ. εικόνες) που έχουν προταθεί για την επίδραση του Ρεύματος του Κόλπου προσπαθούν να συνδυάσουν καλύτερα περισσότερους παράγοντες απ' ό,τι η συμβατική ερμηνεία, αλλά κανένα προς το παρόν δεν συναντά την πλήρη αποδοχή των επιστημόνων.

Σε αναζήτηση δεδομένων

Τα περισσότερα από τα ωκεανογραφικά δεδομένα έχουν ηλικία ενός αιώνα, ενώ ακριβή δεδομένα από δορυφόρους υπάρχουν μόνο για τα τελευταία 30 χρόνια. Το διεθνές ωκεανογραφικό πρόγραμμα «Αργώ», στο πλαίσιο του οποίου γίνεται καταγραφή θερμοκρασιών και αλμυρότητας του νερού από 3.000 αισθητήρες τοποθετημένους σε σημαδούρες διάσπαρτες σε όλο τον κόσμο, επιτρέπει τη δημιουργία χαρτών πραγματικού χρόνου για το τι συμβαίνει στα ανώτερα 2.000 μέτρα νερού όλων των ωκεανών. Η διάταξη των αισθητήρων τοποθετήθηκε πριν από μια δεκαετία και τα δεδομένα που έχει δώσει μέχρι σήμερα δείχνουν ότι σε σύγκριση με ωκεανογραφικά δεδομένα της δεκαετίας του 1980, παρατηρείται αύξηση της μέσης θερμοκρασίας των ωκεανών κατά 0,2 βαθμούς Κελσίου. Κατά 0,1% αυξήθηκε και η αλμυρότητα των επιφανειακών υδάτων, ενώ αντίθετα σε βάθος μερικών εκατοντάδων μέτρων τα νερά των ωκεανών έγιναν αρκετά πιο φρέσκα, πιθανώς λόγω του κρύου νερού από τους πάγους που λιώνουν. Αν αυτές οι μεταβολές θα έχουν κάποια επίδραση στο κλίμα της Ευρώπης ή ευρύτερα, παραμένει ερώτημα προς απάντηση. Εκείνο που επιβεβαιώνεται είναι ότι το ισοζύγιο της ηλιακής ενέργειας που προσπίπτει στη Γη και της ενέργειας που επανακτινοβολείται στο Διάστημα είναι θετικό προς τη μεριά της συγκράτησης περισσότερης ενέργειας απ' ό,τι στο παρελθόν.
Καθώς τα επόμενα 10 χρόνια οι επιστήμονες θα εξετάζουν σε συνδυασμό τις μετρήσεις από δορυφόρους και τα δεδομένα από το πρόγραμμα «Αργώ», θα μπορέσουν να βελτιώσουν τα κλιματολογικά μοντέλα, ώστε να προσδιορίσουν καλύτερα τον ακριβή μηχανισμό της επίδρασης του Ρεύματος του Κόλπου στην Ευρώπη και γενικότερα τον τρόπο που τα θαλάσσια ρεύματα επηρεάζουν το κλίμα στον πλούσιο σε νερό πλανήτη Γη.

Επιμέλεια:
Σταύρος ΞΕΝΙΚΟΥΔΑΚΗΣ ΣΤΟΝ ΡΙΖΟ
Πηγή: «Scientific American»

Χίος και Στάχτες

α 

Πολιτικές ευθύνες για την καταστροφή 

Η τεράστια καταστροφή στη Χίο από τις πυρκαγιές φέρνει για άλλη μια φορά στο προσκήνιο, με τραγικό τρόπο, τις ευθύνες αυτής αλλά και των προηγούμενων κυβερνήσεων. Τι αναδεικνύεται από όσα έζησαν και συνεχίζουν να ζουν οι κάτοικοι της Χίου; Οτι αυτό που συνέβη ήταν το μοιραίο και αναμενόμενο αποτέλεσμα μιας πολιτικής που αφήνει την Πυροσβεστική χωρίς 4.000 πυροσβέστες, που περικόπτει κονδύλια από τον τομέα της πρόληψης, που θέτει σε κίνδυνο τις ζωές των πυροσβεστών και των κατοίκων των περιοχών. Είναι η ίδια πολιτική που έχουν βιώσει το 1998, το 2007, το 2009, που βιώνουν κάθε χρόνο χιλιάδες άνθρωποι σε όλη τη χώρα. Καταστροφές μεγάλης έκτασης, με θύματα, με καμένες καλλιέργειες, δάση και δασικές εκτάσεις να γίνονται στάχτη. Στη Χίο η καταστροφή για τους παραγωγούς μαστίχας έχει βάθος 15ετίας. Αγροτικά νοικοκυριά βρίσκονται σε απόγνωση...

Η κυβέρνηση μίλησε για εμπρησμούς και σχέδια εντοπισμού των εμπρηστών. Κι όμως οι εκλεγμένοι του ΚΚΕ σε δήμο και περιφέρεια στη Χίο είχαν προειδοποιήσει έγκαιρα ότι πρέπει να παρθούν μέτρα, χωρίς να γίνει απολύτως τίποτα. Πέρα όμως από αυτό, που είναι βασικό, πρέπει να δει κανείς τι είναι αυτό που οπλίζει το χέρι των εμπρηστών αλλά και τι μέτρα παίρνονται ώστε να αντιμετωπιστούν οι πυρκαγιές. Και για τα δύο, οι πολιτικές των κυβερνήσεων είναι υπεύθυνες για το κακό που συμβαίνει. Θυμίζουμε απλά ορισμένα στοιχεία: Περικοπές στα κονδύλια της Πυροσβεστικής, από 121 εκατ. ευρώ το 2009 σε 65,2 εκατ. φέτος. Κατάργηση οργανικών θέσεων στην Πυροσβεστική που μεταφράζεται σε έλλειψη 4.156 ανδρών. Αποτέλεσμα; Το 20% των οχημάτων μένουν ακινητοποιημένα εξαιτίας φθαρμένων ελαστικών και βλαβών και έλλειψης καυσίμων. Οδηγοί δουλεύουν για 32 ώρες συνεχόμενα στο τιμόνι και πυροσβέστες για 48 ώρες χωρίς ουσιαστική ανάπαυση και κατάλληλες συνθήκες διαβίωσης. Και αντί να δοθούν χρήματα στην Πυροσβεστική κόβονται μέσω της περιβόητης αναδιάρθρωσης, δηλαδή του λουκέτου σε 40 υπηρεσίες και σταθμούς, παραδίδοντας την πυρασφάλεια σε εθελοντές, ΜΚΟ και άλλες οργανώσεις...

Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που μετά από καταστροφικές πυρκαγιές αλλάζουν χρήσεις γης. Και εκεί ξεπηδούν διάφορα επενδυτικά σχήματα που εκμεταλλεύονται τα καμένα. Στη Ζάκυνθο για παράδειγμα, που επίσης καίγεται σε πολλά σημεία, πριν από μερικά χρόνια ξενοδοχειακά συγκροτήματα ξεφύτρωσαν σε καμένες, μη αναδασωτέες περιοχές, μέσω της αλλαγής χρήσης γης. Με τον ίδιο τρόπο, καμένες καλλιέργειες σε πολλές περιοχές της χώρας δεν ξαναζωντάνεψαν ποτέ, και επιχειρηματικά σχήματα αγόρασαν κοψοχρονιά χωράφια για να κάνουν μπίζνες. Οι δασοκτόνοι νόμοι σπρώχνουν σε τέτοιες κατευθύνσεις και είναι νόμοι της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ. Εχει γίνει καθεστώς να αναδασώνεται μόλις 1 στρέμμα από τα 11 που καίγονται...

Τώρα, άμεσα, σε αυτήν την κατάσταση, πρέπει να μπει ένα φρένο. Είναι αυτονόητο ότι πρέπει να αποζημιωθούν ολικά οι πληγέντες για τις καταστροφές που υπέστησαν σε εισόδημα και καλλιέργειες και όχι με τα τερτίπια και τις αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ που δεν καλύπτουν τις πραγματικές ανάγκες και το 100% της ζημιάς. Να μην γίνει καμία αλλαγή χρήσης γης, κάτι που θα αποτελειώσει την καταστροφή. Τέλος, να απαιτήσει ο λαός να γίνουν τα απαραίτητα τεχνικά αντιπλημμυρικά έργα, γιατί ο χειμώνας που έρχεται θα είναι δύσκολος...

Πέτρος ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ

 Ριζοσπάστης

β

 «Φτιάξτε το δικό σας εθελοντικό δίκτυο»

Τους εθελοντές της Σάμου έφερε ως παράδειγμα η βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Αγνή Καλογερή, στους κατοίκους της Χίου, σχετικά με την δασοπροστασία...

Διαβάστε το υπολειπο αρθρο του Κώστα Γρηγοριάδη
εδώ

Εάν ένας λογικά σκεπτόμενος και ψυχικά υγιής άνθρωπος αναλογιστεί...

 Ενώ η φωτιά συνεχίζεται στην Χίο,

σε  κάποια μέτωπα της καταπολέμησης της τείνει να τεθεί υπό έλεγχο, λόγω και της μείωσης της δύναμης των ανέμων που επιτρέπει την πτήση καναντέρ και πυροσβεστικών ελικοπτέρων.  

Μέχρι σήμερα, την 4η ημέρα της φωτιάς, οι φλόγες αποτέφρωσαν 130.000 στρέμματα δάσους και καλλιεργειών και 500.000 ή πάνω απο το 40% των μαστιχόδεντρων , 60% των μελισσιών, ακόμα και κοπάδια με ζώα.

Η οικονομική ζημιά ανέρχεται σε αρκετά εκατομμύρια ευρω, η δε οικολογική ζημιά είναι ανυπολόγιστη.

Εάν ένας λογικά σκεπτόμενος και ψυχικά υγιής άνθρωπος αναλογιστεί και συνειδητοποιήσει ότι αυτό θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί θα κινδυνεύσει να τρελαθεί σε τούτη την θεόμουρλη χώρα. Ένα κλάσμα απο το χρήμα που ληστεύουν απο τον λαό για να το δωρίσουν στους τοκογλύφους θα έφτανε για να λειτουργήσει, μεταξύ πολλών άλλων, μια πλήρως οργανωμένη πυρόσβεση και μια μελετημένη και άριστα υλοποιημένη πρακτική πρόληψης. Αλλά σε τούτο το φαύλο κράτος, αυτοί που κάνουν πως κυβερνούν, ακόμα κι αν είναι (ψυχρά) λογικά σκεπτόμενοι, δεν μπορεί να είναι ψυχικά υγιείς. Για να δεχθούν να παίξουν αυτό τον κατάπτυστο ρόλο τους πρέπει να πάσχουν απο αναισθησία μεγαλύτερη απο αυτούς που βρίσκονται σε κωματώδη κατάσταση.

*********

Παρεμπιπτόντως, οι εκλεγμένοι του ΚΚΕ στο Δήμο Χίου απαίτησαν  έγκαιρα μέτρα αλλά η δημοτική αρχή ούτε καν δέχτηκε να τα συζητήσει! Δείτε στον  Ριζοσπάστη σχετικές λεπτομέρειες και πλήρες ρεπορτάζ για μέτωπα φωτιάς στην Χίο και αλλού.

Η Χίος στις Φλώγες…

 

Χτες το πρωί, στο δρόμο προς το Μοναστήρι του Μουντέ, η μυρωδιά φωτιάς απ’ την Χιό μας υπενθύμιζε το δράμα των γειτόνων νησιωτών, το δράμα της καταστροφής της φύσης. Το βράδυ γυρίζοντας στο σπίτι έβλεπα τις φλόγες (απο την βόρεια πλευρά της Ικαρίας).

Το δράμα παίρνει την αίσθηση τραγωδίας όταν σκεφτείς ότι αυτό θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί...  (Red Rock Views)     

 

Χίος…

Του Γιάννη Μακριδάκη

απέκτησε την όψη που είχε το καλοκαίρι του 1822, σχεδόν διακόσια χρόνια πριν δηλαδή. Καμμένη και ρημαγμένη, σβησμένη σχεδόν από τον χάρτη.
Με λίγα λόγια, εκατό χρόνια νεοελληνικής διοίκησης και "ανάπτυξης", γύρισαν τη Χίο ακριβώς διακόσια χρόνια πίσω.
Οι προεστοί της εποχής εκείνης είχαν κρεμαστεί πρώτοι στα πλατάνια της πλατείας Βουνακίου. Οι Βουλευτές, ο Αντιπεριφερειάρχης, ο Δήμαρχος και οι κάθε λογής Σύμβουλοι σήμερα, κάνουν συσκέψεις και αναμένουν την 11η Νοεμβρίου για να μπουν επικεφαλής της παρέλασης και των εκδηλώσεων τιμής της "απελευθέρωσης".
Η Ελλάδα καταστρέφεται από άκρη σ' άκρη εδώ και δεκαετίες. Τώρα βρισκόμαστε στην κορύφωση της καταστροφής, στο αποτελείωμα της χώρας και της ψυχής που θράφηκε σ' αυτά τα χώματα.
Είναι η μεγαλύτερη καταστροφή μετά από την Σφαγή και στον Σεισμό του 1881, δήλωσε ο Δήμαρχος Χίου για την πυρκαγιά που αφάνισε το νησί. Η μεγαλύτερη καταστροφή Δήμαρχε δεν ήταν η πυρκαγιά αλλά όλο αυτό το κοινωνικοπολιτικό σύστημα που σας εξέθρεψε και σας ανέδειξε ως πολιτική φυσιογνωμία. Κι εσάς και τον Αντιπεριφερειάρχη και τους Βουλευτές και κάθε άλλον όμοιο αναπτυξιολάγνο, ανιστόρητο και έτοιμο να θυσιάσει οτιδήποτε για να εξασφαλίσει το ευτελέστερο όλων, το χρήμα. Όλους εσάς τους πολιτικούς παράγοντες, που φέρατε το νησί μας διακόσια χρόνια πίσω. Που αξιωθήκατε να το αφανίσετε άλλη μια φορά, δυο αιώνες μετά τον Καρά Αλή.
Η μεγαλύτερη καταστροφή Δήμαρχε είστε όλοι εσείς, οι απάτριδες ναινέδες του κάθε ντόπιου ή αποικιοκράτη "επενδυτή", που είστε έτοιμοι από καιρό κάθε φορά να γονατίσετε εμπρός του, παραδίδοντας κομμάτια της πατρίδας μας έναντι προσδοκίας χρήματος, ανταποδοτικών τελών όπως έχει επικρατήσει να λέγεται η εκπόρνευση.
Η μεγαλύτερη καταστροφή Δήμαρχε είστε όλοι εσείς, οι επί τόσα χρόνια άρχοντες της Χίου και της Ελλάδας γενικότερα, που με την πολιτική σας οδηγήσατε την πατρίδα σε αδιέξοδο και τώρα της δίνετε την χαριστική βολή, την απαξιώνετε, την καταστρέφετε, την αφανίζετε για να την ξεπουλήσετε όσο όσο.
Η ανάπτυξη που ευαγγελιζόσασταν τόσα χρόνια Δήμαρχε εσείς και οι όμοιοί σας πολιτικά, έφερε τα γνωστά αποτελέσματα της οικονομικής κρίσης. Τώρα, και ενώ η Ελλάδα πεθαίνει, ενώ η Χίος εξέπνευσε ήδη, πρωτοπόρα για μια ακόμα φορά όπως τότε που ενέπνευσε το φιλελληνικό κίνημα στην Ευρώπη, εσείς βρίσκεστε ακόμα στις θέσεις σας και συνεχίζετε να μιλάτε, δίχως τσίπα, για μια χειρότερη ακόμη ανάπτυξη.
Είστε έτοιμοι να μετατρέψετε το νησί σε εργοστάσιο, να γεμίσετε με ανεμογεννήτριες τα βουνά μας κύριοι προεστοί της Χίου. Τα βουνά μας που μέχρι προχτές τα χαρακτηρίζατε ως ξερότοπους και βράχια ενώ τώρα χύνετε κροκοδείλια δάκρυα υπέρτατης υποκρισίας.
Οι ηθικοί αυτουργοί της βιβλικής αυτής καταστροφής είστε όλοι εσείς κύριοι. Αφανίσατε τη Χίο. Τα ονόματά σας και οι πολιτικές σας οντότητες συνδέθηκαν ήδη ιστορικά με την δεύτερη μέσα σε δυο αιώνες ολοσχερή καταστροφή του νησιού.

Πενθώ για την πατρίδα μου και δεν αναμένω πως έχετε ίχνος τσίπας για να παραιτηθείτε. Αναμένω όμως, και είμαι απόλυτα βέβαιος γι αυτό, ότι όπως σε πολύ σύντομο χρόνο η Φύση θα αρχίσει να επουλώνει τις πληγές της και να ανασταίνεται, έτσι και η κοινωνία των ανθρώπων θα ιαθεί από το πολιτικό καρκίνωμα, θα σας κλείσει όλους μαζί στο χρονοντούλαπο της ιστορίας και κανείς στο μέλλον δεν θα θυμάται την αποτρόπαια θητεία σας. " πηγη: http://yiannismakridakis.gr/?p=1386

Εικόνες πηγή

Ο Καστοριάδης και το Μεταβολικό Ρήγμα

Στο παρόν κείμενο  γίνεται αναφορά σε μια θέση του Καστοριάδη για ζητήματα Οικολογίας τα οποία, κατά τον ίδιο, «o Μαρξ παραβλέπει ή περιθωριοποιεί». Η άποψη αυτή εκφράστηκε στο κείμενο με τίτλο Η επαναστατική δύναμη της Οικολογίας Μια συνέντευξη με τον Κορνήλιο Καστοριάδη (1993) που δόθηκε το 1993 στο γαλλικό περιοδικό «Πράσινος Πλανήτης», απο την οποία επιλέγω ένα μέρος. (1)

Οι λόγοι για τους οποίους αναφέρομαι σ’ αυτόν είναι τρεις:

Ο πρώτος είναι ότι η άποψη του είναι τυπική και πολύ διαδεδομένη απο οικο-αριστερούς αλλά και δυστυχώς αποδεκτή σε κάποιους που τοποθετούνται στον χώρο της κομμουνιστικής αριστεράς. 

Ο δεύτερος είναι ότι Καστοριάδης είναι «δικός μας» και οι επικλήσεις σ’ αυτόν είναι της μόδας εδώ, μιας και αποτελούν τεκμήρια ταύτισης με μια «ανοιχτά και αδογμάτιστα» αριστερή διανόηση. Και διότι πολλοί συμφωνούν με την (τα μάλα) υπρβολική εκτίμηση των συντακτών της εν λόγω συνέντευξης κατά τους οποίους

«Ο Κορνήλιος Καστοριάδης, ίσως ο σημαντικότερος πολιτικός στοχαστής και φιλόσοφος του 20ου αιώνα, από το τη δεκαετία του 70’ αρχίζει να ενσωματώνει στο σύστημα της κριτικής του και το οικολογικό ζήτημα. Φαίνεται, δε, σχεδόν από όλα τα τελευταία κείμενά του ότι το οικολογικό ήταν το ζήτημα που τον απασχολούσε περισσότερο ή τουλάχιστον εξίσου πολύ με άλλα θέματα. κτλ)».(2)

Ο τρίτος και ειδικότερος λόγος είναι το γεγονός ότι στην απάντηση του Καστοριάδη που παραθέτω, ο Μαρξ εμφανίζεται αδιάφορος για σημαντικά πράγματα που αφορούν την οικολογία και κατά τον ίδιο πάντα, «το ότι ο Μαρξ 'ξεχνάει' αυτά τα πράγματα είναι περίεργο, λόγω του ότι στην εποχή του αυτή η σκέψη απασχολεί πολλούς συγγραφείς». Στο πλαίσιο αυτό αναφέρεται το όνομα Justus Liebig, κάτι που θεώρησα άξιο λόγου, όπως ελπίζω θα φανεί παρακάτω.

Μια «εφ’ όλης της ύλης κριτική» στις θέσεις του Καστοριάδη για το ζήτημα της οικολογίας δεν είναι στις προθέσεις, ούτε και θα ήταν δυνατή στο πλαίσιο ενός κειμένου όπως το παρόν. Θα σταθούμε μόνο στο ζήτημα του αφορισμού «περί του οικολογικά μη-προβληματισμένου» Μαρξ. Είναι δίκαιο να ειπωθεί εξ’ αρχής εδώ ότι αυτή η συνέντευξη δόθηκε πριν απο σχεδόν μια εικοσαετία και έκτοτε μεσολάβησε μια έντονη δραστηριότητα, κυρίως απο μαρξιστές ακαδημαϊκούς, εστιασμένη όχι μόνο σε μια στενά ιδωμένη διερεύνηση του ερωτήματος αν οι πατέρες του Μαρξισμού είχαν αναπτυγμένη οικολογική συνείδηση, αλλά και στην ανάδειξη της σχέσης κοινωνίας και φύσης στη σκέψη τους, και στο βαθμό κατά τον οποίο αυτή η σκέψη είναι ακόμα ζωντανά επίκαιρη και ικανή να οπλίσει θεωρητικά μια ποιο διεισδυτική ενατένιση και ερμηνεία της περιβαλλοντικής κρίσης που βιώνουμε. Ωστόσο, η αναφορά του Καστοριάδη στον Justus Liebig καθιστά «περίεργο» (για να χρησιμοποιήσω την δική του έκφραση) το γεγονός ότι αποσιωπάται σ’ αυτήν ή αγνοείται η άμεση σχέση του Μαρξ με τον Liebig

Ας  δούμε τι λέει:

[...]

Pascale Egre : Ποιο παραλληλισμό θα μπορούσαμε να κάνουμε ανάμεσα στην υποχώρηση του μαρξισμού και στη ραγδαία ανάπτυξη της πολιτικής οικολογίας;

Κορνήλιος Καστοριάδης: Η σχέση τους είναι προφανώς περίπλοκη. Πρώτα απ’ όλα, πρέπει κανείς να παρατηρήσει ότι ο Μαρξ μετέχει πλήρως του καπιταλιστικού φαντασιακού: σύμφωνα με αυτόν, όπως και με την κυρίαρχη ιδεολογία της εποχής του, τα πάντα εξαρτώνται από την αύξηση των παραγωγικών δυνάμεων. Όταν η παραγωγή φθάνει σε ένα αρκετά υψηλό επίπεδο είναι κανείς σε θέση να μιλήσει για μια αληθινά ελεύθερη κοινωνία, για μια κοινωνία ισότητας και πάει λέγοντας. Δεν βρίσκει κανείς στον Μαρξ καμία κριτική της καπιταλιστικής τεχνικής, είτε όσον αφορά την μέθοδο παραγωγής είτε όσον αφορά τον τύπο και τη φύση των προϊόντων που παράγονται. Για αυτόν, η καπιταλιστική τεχνική και τα προϊόντα της αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της διαδικασίας της ανθρώπινης προόδου. Ούτε ασκεί κριτική στην εργασιακή διαδικασία του εργοστασίου. Επικρίνει, βεβαίως, μερικά «υπερβολικά» στοιχεία αλλά, υπό αυτήν τη μορφή, αυτή η οργάνωση φαίνεται για αυτόν να αποτελεί μια πραγμάτωση της ορθολογικότητας, χωρίς την προσθήκη εισαγωγικών. Το βασικό κομμάτι της κριτικής του έχει να κάνει με την χρήση αυτής της τεχνικής και αυτής της οργάνωσης: πως, δηλαδή, από αυτές επωφελείται μόνο το κεφάλαιο και όχι η ανθρωπότητα ως σύνολο. Δεν εντοπίζει την ανάγκη να γίνει μια εσωτερική κριτική στην τεχνική και την οργάνωση της καπιταλιστικής παραγωγής.

Το ότι ο Μαρξ «ξεχνάει» αυτά τα πράγματα είναι περίεργο, λόγω του ότι στην εποχή του αυτή η σκέψη απασχολεί πολλούς συγγραφείς. Ας θυμηθούμε, για να αναφερθούμε σε ένα γνωστό παράδειγμα, τους Άθλιους του Βίκτωρ Ουγκό. Όταν, με σκοπό να σώσει τον Μάριο, ο Γιάννης Αγιάννης τον κουβαλάει μέσα από τους υπονόμους του Παρισιού, ο Ουγκό παραδίδεται σε μία από τις πολυαγαπημένες παρεκβάσεις του. Βασισμένος, χωρίς αμφιβολία, στους υπολογισμούς των μεγάλων χημικών της εποχής, πιθανόν του Justus Liebig, λέει πως από το Παρίσι καταλήγει στην θάλασσα κάθε χρόνο, μέσω των υπονόμων του, χρηματικό ποσό ίσο με 500 εκατομμύρια χρυσά φράγκα. Αυτό το αντιπαραβάλλει στη συμπεριφορά των κινέζων αγροτών, οι οποίοι λιπαίνουν το χώμα με τα δικά τους περιττώματα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο μας λέει ουσιαστικά ότι το έδαφος της Κίνας είναι τόσο εύφορο όσο ήταν και την πρώτη μέρα της Δημιουργίας. Γνωρίζει πως οι παραδοσιακές οικονομίες ήταν οικονομίες ανακύκλωσης, ενώ η σημερινή είναι μια οικονομία σπατάλης.

Ο Μαρξ όλα αυτά τα παραβλέπει ή τα περιθωριοποιεί. Και αυτό επρόκειτο να παραμείνει, μέχρι το τέλος, η τοποθέτηση του μαρξιστικού κινήματος. Αρχίζοντας από το τέλος της δεκαετίας του 50’, αρκετοί παράγοντες θα ενώνονταν προκειμένου να αλλάξει αυτή η κατάσταση. (3)

Η θέση αυτή του Καστοριάδη αδικεί έντονα τον Μαρξ. Η έκφραση αυτής της άποψης θα χαρακτηριζόταν περιγέλαστη σήμερα. Ο John Bellamy Foster  γράφει ότι: «Μετά από δεκαετίες έρευνας στις συνεισφορές του Μαρξ σε οικολογικούς διαλόγους και την δημοσίευση των επιστημονικών-τεχνικών σημειωματάριών του, δεν μπαίνει πλέον ερώτημα αν ο Μαρξ καταπιάνεται με την φύση, και αν το έκανε σε όλη τη ζωή του». (4)  Προφανώς διότι το ερώτημα έχει απαντηθεί απο έναν αυξανόμενο αριθμό σύγχρονων θεωρητικών – εκτός απο τον John Bellamy Foster, και απο πολλούς άλλους, όπως οι Paul Burkett,  Fred Magdoff , Brett Clark, Richard York, David Harvey, Ricardo Dobrovolski, Jason W. Moore Erik Swyngedouw (η λίστα δεν εξαντλείται εδώ) οι οποίοι έχουν καταπιαστεί συστηματικά με σοβαρότητα και κύρος με το θέμα αυτό.

Ο κύριος κορμός του παρόντος κειμένου συνίσταται απο μεταφορά και παρουσίαση βασικών παρατηρήσεων στο ίδιο ζήτημα που έχουν γίνει σε άρθρα μερικών απο τους προαναφερθέντες θεωρητικούς.  Πέραν της σύνθεσης τους εδώ, σαν αντιπαράθεση και σαν απάντηση στον  αφορισμό του Καστοριάδη σε σχέση με τις «παραβλέψεις» του Μαρξ,  στα ελάχιστα που προσθέτω συμπεριλαμβάνεται η διαπίστωση ότι η διάλυση αυτής της προκατάληψης αλλά και ο εμπλουτισμός του μαρξιστικού προβληματισμού για το περιβάλλον και την σχέση του σύγχρονου ανθρώπου με την φύση, εάν είναι όσο θα έπρεπε πλατιά γνωστά στον ελληνικό χώρο της Μαρξιστικής αριστεράς (πράγμα που ομολογώ μου είναι άγνωστο), τουλάχιστον δεν φαίνεται να την απασχολεί με την ένταση που αρμόζει στο θέμα αυτό.

Μια πλήρης ανάγνωση του έργου του Μαρξ, εστιασμένη στην ανάδειξη αυτής της σημαντικής πλευράς της σκέψης του που αφορά τον βαθύ και απαράμιλλο για την εποχή του προβληματισμό του για τη σχέση κοινωνία–φύση, δεν είναι εύκολη υπόθεση. Διότι ο προβληματισμός αυτός διαποτίζει ολόκληρη την σκέψη του, είναι βασικό συστατικό της. Και σίγουρα κάποιες απο τις προκαταλήψεις που έχουν εξαπλωθεί, προερχόμενες κυρίως απο τον «πράσινο», στην ουσία σοσιαλδημοκρατικό, χώρο, μπορεί να είναι αδιάβαστες αναπαραγωγές απο ψευδο-διατριβές λειψά καταρτισμένων "διανοούμενων". Άλλες προέρχονται απο μια κάστα γραφιάδων που κάνουν καλοπληρωμένη καριέρα την προσπάθεια να βγάλουν τον Μαρξ άσχετο και στο θέμα της οικολογίας.

Κάποιοι, πιο ραφιναρισμένα αναγκάζονται τώρα να ομολογήσουν ότι ο Μαρξ ναι μεν είχε υπόψη του το περιβαλλοντικό πρόβλημα της εποχής του, αλλά ισχυρίζονται ότι οι εκτιμήσεις του ήταν υποταγμένες σ’ ένα Προμηθεανισμό (5), δηλαδή σε μια έντονη έμφαση στην αναγκαιότητα της βιομηχανικής ανάπτυξης την οποία θεωρούσε προϋπόθεση της ανθρώπινης χειραφέτησης, και η οποία ήταν αναγκαίο να πραγματοποιηθεί (υποτιθεται) ανεξάρτητα απο το περιβαλλοντικό κόστος της.  Έτσι, κατά την ίδια κριτική στον Μαρξ,  προβάλλεται η άποψη ότι δεν έδειξε έναν οικολογικό προβληματισμό επαρκή για να ωθήσει μια περαιτέρω ανάπτυξη σε μεταγενέστερες γενιές μαρξιστών, και άρα δεν συνείσφερε στην επακόλουθη διαμόρφωση της  Οικολογίας. Άλλοι τον «δικαιολογούν» ότι έγραψε πριν την ανάπτυξη της οικολογίας.   

Η αλήθεια όμως είναι ότι ο Μαρξ και ο Ένγκελς (όπως γράφει ο John Bellamy Foster)

είχαν το πλεονέκτημα ότι έζησαν σε μιαν εποχή όπου η μετάβαση από τη φεουδαρχία στον καπιταλισμό εξακολουθούσε ακόμα να πραγματοποιείται, ή να είχε συμβεί στην πρόσφατη μνήμη. Ως εκ τούτου, τα ερωτήματα που έθεσαν για την καπιταλιστική κοινωνία, ακόμη και για τη σχέση μεταξύ της κοινωνίας και της φύσης ήταν συχνά πιο θεμελιώδη από αυτά που χαρακτηρίζουν την κοινωνική και οικολογική σκέψη, ακόμη και στην αριστερά, σήμερα.

Αλλά, παραδόξως, η ανταγωνιστική σχέση του καπιταλισμού με το περιβάλλον, η οποία βρίσκεται στον πυρήνα της σημερινής κρίσης μας, ήταν κατά κάποιο τρόπο πιο εμφανής στους σοσιαλιστές του 19ου και 20ου αιώνα, από ότι είναι στην πλειοψηφία των πράσινων στοχαστών της εποχής μας.(6)

Ας επιστρέψουμε στo επίδικο: την αποσιωπημένη ή  αγνοουμένη (απο τον Καστοριάδη) σχέση Μαρξ με τον Liebig. Ο Justus von Liebig, μεγάλος Γερμανός χημικός, είναι  γνωστός για την έντονη κριτική που άσκησε στον ανορθολογισμό της αγροκαλλιέργειας και ειδικά στις εντατικοποιημένες μεθόδους της βρετανικής γεωργικής παραγωγής της εποχής του, τις οποίες χαρακτήρισε ως ένα «σύστημα ληστείας». Περιέγραψε λεπτομερώς την σοφία παλαιότερων κοινωνιών οι οποίες αυτά που έπαιρναν απο την φύση με την παραγωγική τους δραστηριότητα τα επέστρεφαν σ’ αυτήν σε μορφή λιπαντικών συστατικών απαραίτητων για ανακύκλωση στη γη, διατηρώντας μιαν ισορροπία μεταξύ της φύσης και της αγροκαλλιέργειας.  Η κριτική αυτή αναπτύχθηκε στο πρωτοποριακό επιστημονικό έργου του, Organic Chemistry in its Application to Agriculture and Physiology (Οργανική Χημεία και η Εφαρμογή της στην Γεωργία και την Φυσιολογία) που εκδόθηκε το 1840.

Με το ξεδίπλωμα της βιομηχανικής επανάστασης, η μείωση του πληθυσμού των αγροτικών περιοχών σήμανε την προλεταριοποίηση μέρους της αγροτιάς που οδήγησε επίσης στην συγκεντροποίηση της ιδιοκτησίας γης. Συνάμα διαφοροποιήθηκε δραματικά η πόλη απ' το χωριό, αναστέλλοντας την παράδοση ανακύκλωσης. Τρόφιμα και φυτικές ίνες αποστέλλονταν από την ύπαιθρο σε μακρινές αγορές. Στο πλαίσιο αυτό, τα θρεπτικά συστατικά του εδάφους, όπως άζωτο, φώσφορο και κάλιο,  μεταφέρονταν από τη ύπαιθρο στην πόλη, όπου μετατρέπονταν  σε συσσωρευμένα ανθρώπινα και ζωικά απόβλητα και σε  ρύπανση των πόλεων, αντί να επιστρέψουν στο έδαφος για την ανακύκλωση τους.

Μια «λύση» που βρήκαν οι καπιταλίστες στην αρχή του 19ου Αιώνα ήταν η ανάπτυξη του διεθνούς εμπορίου γκουανό, νιτρικών αλάτων. Το γκουανό ήταν ένα από τα καλύτερα λιπάσματα για αύξηση της αγροτικής παραγωγής με εμπλουτισμό του εδάφους.  Πρόκειται για την ονομασία περιττωμάτων θαλάσσιων πτηνών που κατοικούν σε μεγάλες αποικίες στα νησιά ανοικτά των ακτών του Περού. Το γκουανό έχει υψηλές ποσότητες συγκεντρωμένων φωσφορικών ενώσεων και αζώτου. Εκείνη την εποχή, αυτό το νέο λίπασμα προκάλεσε  ενα διεθνή ανταγωνισμό για την διεκδίκηση των νησιών που είχαν αποθέματα γκουανό. Εκατομμύρια τόνοι γκουανό σκάφτηκαν για  εξαγωγές στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη. Οι  εργάτες που το έσκαβαν ήταν κινέζοι "κούληδες" μεταφερμένοι σαν σκλάβοι στο Περού, για να δουλεύουν εκεί χειρότερα απο σκλάβους... (7)

Πέραν τούτου, πηγή λιπασμάτων αποτελούσαν και τα οστά ανθρώπων και ζώων τα οποία είχαν επίσης καταστεί αντικείμενο ληστρικής εκμετάλλευσης. Πρωταγωνιστές ήταν οι Άγγλοι αποικιοκράτες και καπιταλίστες. Φυσικά κάποιες χώρες κυριολεκτικά γδέρνονταν απο τα θρεπτικά συστατικά του εδάφους τους. Αυτό ώθησε τον Liebig  να δηλώσει ότι η Μεγάλη Βρετανία

... Στερεί όλες τις χώρες από τις συνθήκες της γονιμότητας τους. Έχει σαρώσει τα πεδία των μαχών της Λειψίας, του Βατερλώ και της  Κριμαίας! Έχει καταναλώσει τα οστά πολλών γενεών συσσωρευμένα  στις κατακόμβες της Σικελίας! Και τώρα καταστρέφει κάθε χρόνο το φαγητό για μια μελλοντική γενιά από τριάμισι εκατομμύρια ανθρώπων. Όπως ένας βρικόλακας, που κρέμεται στο στήθος της Ευρώπης, και  του κόσμου ακόμα, ρουφά το αίμα της  ψυχής του, χωρίς καμία πραγματική ανάγκη ή μόνιμο όφελος για τον εαυτό του. (8)

Σε αντίθεση με τον Καστοριάδη, ο John Bellamy Foster, διακρίνει ότι ο Μαρξ είχε πλήρη γνώση της εργασίας του Liebig την οποία μελέτησε την ίδια περίοδο που έγραφε τον πρώτο τόμο του Κεφαλαίου, και απο την οποία πληροφορήθηκε  το Κεφάλαιο. Ο Μαρξ παρακολούθησε τις διαλέξεις του Liebig στο Λονδίνο, όπως και διαλέξεις των Moleschott και Huxley.  (9) Κάθε άλλο παρά «παραμελώντας και παραβλέποντας μια εσωτερική κριτική στην τεχνική και την οργάνωση της καπιταλιστικής παραγωγής», όπως σχολίασε σε επιστολή στον Ένγκελς το 1866, η εντατική μελέτη της νέας γεωργικής χημείας, «ιδίως των Liebig και Schönbein, ήταν πιο σημαντική για αυτό το θέμα από όλων των οικονομολόγων μαζί». (10) Χαρακτήρισε μάλιστα την ανάδειξη, μέσω της φυσικής επιστήμης, της καταστροφικής πλευρά της καπιταλιστικής ανεπτυγμένης γεωργικής καλλιέργειας ως μια «αθάνατη τιμή» στον Liebig.

Ο Μαρξ ξεκινώντας απο θέσεις του Liebig προχώρησε πιο πέρα απο αυτές. Η καταστροφή του κύκλου ανακύκλωσης των συστατικών της φύσης απαραίτητων για την αναπαραγωγή της και η ανισορροπία που δημιουργείται ορίζεται ως «Μεταβολικό Ρήγμα».   Αιτία αυτού του φαινομένου είναι το γεγονός ότι ο καπιταλισμός έχει δημιουργήσει μια «μεταβολική αλληλεπίδραση» μεταξύ  ανθρώπων και γης η οποία μορφοποιείται απο τους όρους της παραγωγής που επέβαλε. Επισημαίνει την αναγκαιότητα για «συστηματική αποκατάσταση» αυτού του ρήγματος η οποία αποκατάσταση θα πρέπει να λειτουργήσει ως «ρυθμιστικός νόμος της κοινωνικής παραγωγής».  Ωστόσο η μεγάλης κλίμακας καπιταλιστική ανάπτυξη της γεωργίας και του εμπορίου οξύνει το Μεταβολικό Ρήγμα. Αποτέλεσμα είναι η σπατάλη θρεπτικών συστατικών του εδάφους που μετατρέπονται σε ρύπανση και απόβλητα της πόλης. «Το Λονδίνο,» έγραψε, «δεν μπορεί να βρει καμία καλύτερη χρήση για την απέκκριση των τεσσεράμισι εκατομμυρίων ανθρώπων από το να μολύνει τα Τάμεση». (11)  Η μεγάλης κλίμακας βιομηχανία εντείνει την εν λόγω καταστροφική διαδικασία εξάντλησης του εδάφους.

Ο Μαρξ βλέπει  το Μεταβολικό Ρήγμα σε σχέση με το χάσμα που δημιουργείται ταυτόχρονα μεταξύ πόλης και χωριού. Ενώ μειώνεται ο αγροτικός πληθυσμός, αυξάνεται ο πληθυσμός στοιβαγμένος στις πόλεις

«Με αυτόν τον τρόπο παράγει τις συνθήκες που προάγουν ένα ανεπανόρθωτο ρήγμα στην αλληλεξάρτηση διαδικασία του κοινωνικού μεταβολισμού, ένα μεταβολισμό που προβλέπεται από τους φυσικούς νόμους της ίδιας της ζωής. Το αποτέλεσμα αυτού είναι μια διάβρωση της ζωτικότητας του εδάφους, η οποία πραγματοποιείται από το εμπόριο πέρα ​​από τα όρια μιας μόνο χώρας». (12)

[...]

«διαταράσσει  τη μεταβολική αλληλεπίδραση μεταξύ του ανθρώπου και της γης, δηλαδή εμποδίζει την επιστροφή στο έδαφος των στοιχείων που το συνθέτουν και καταναλώνονται από τον άνθρωπο με τη μορφή των τροφίμων και των ειδών ένδυσης? Ως εκ τούτου παρεμποδίζει τη λειτουργία της αιώνιας φυσικής συνθήκης για τη διαρκή γονιμότητας του εδάφους». (13)

[...]

«Όλη η πρόοδος της καπιταλιστικής γεωργίας αποτελεί μια πρόοδο στην τέχνη, όχι μόνο της καταλήστευσης του εργάτη, αλλά της καταλήστευσης της γης. Όλη η πρόοδος στην αύξηση της γονιμότητας του εδάφους για μια δεδομένη χρονική στιγμή αποτελεί μια πρόοδο προς τον αφανισμό των μακροχρόνιων πηγών αυτής της γονιμότητας ... Η καπιταλιστική παραγωγή, επομένως, αναπτύσσει τις τεχνικές και το βαθμό συνδυασμού της κοινωνικής διαδικασίας της παραγωγής μόνο ταυτόχρονα με την υπονόμευση των  πρωταρχικών πηγών όλου του πλούτου, του εδάφους και του εργάτη». (14)

Η ενατένιση του προβλήματος απο τον Μαρξ φαίνεται να έχει μακρά ακτίνα ορατότητας όταν διαπιστώνει ότι αυτό το πρόβλημα δεν μπορεί να βρει λύση παρά μόνο με την υπέρβαση του καπιταλισμού, καθόσον σήμερα το βρίσκουμε ακόμα μπροστά μας με πολλαπλάσια ένταση, χωρίς καμία προοπτική επίλυσης του στα όρια του συστήματος. 

Η υπονόμευση της αέναης φύσης απο τις συγκεκριμένες προϋποθέσεις της ανθρώπινης ύπαρξης θέτει προοπτικά υπό αμφισβήτηση την βιωσιμότητα του πλανήτη.   Δεν φαίνεται να υιοθετεί ο Μαρξ μια συνεχόμενη και άνευ όρων βιομηχανική ή οικονομική ανάπτυξη (δεν πάσχει καθόλου απο «Προμηθεανισμό», όπως έχει κατηγορηθεί) όταν γράφει:

Από τη σκοπιά ενός ανώτερου κοινωνικό-οικονομικού σχηματισμού, η ιδιωτική ιδιοκτησία γης απο συγκεκριμένων άτομα θα φαίνεται τόσο παράλογη όσο η ιδιωτική ιδιοκτησία άλλων ανθρώπων απο έναν άνθρωπο. Ακόμη και μια ολόκληρη κοινωνία, ένα έθνος, ή όλες οι ταυτόχρονα υπάρχουσες κοινωνίες μαζί, δεν είναι ιδιοκτήτες της γης. Είναι απλά οι κάτοχοί της, οι δικαιούχοι της, και πρέπει να την κληροδοτήσουν σε μια βελτιωμένη κατάσταση στις επόμενες γενιές όπως οι Boni patres Familias [καλοί επικεφαλής του νοικοκυριού](15)

 

1 Η επαναστατική δύναμη της Οικολογίας Μια συνέντευξη με τον Κορνήλιο Καστοριάδη (1993)

2 ibid (στο ίδιο)

3 ibid (στο ίδιο) ολόκληρο το κείμενο της συνέντευξης εδώ

4 John Bellamy Foster Marx’s Ecology In Historical Perspective From International Socialism 2:96, Autumn 2002.
5, 6 ibid (στο ίδιο)

7 Brett Clark and Richard York, Rifts and Shifts: Getting to  the Root of Environmental Crises – Monthly Review 2008, Volume 60, Issue 06 (November))

8 Εδάφιο απο John Bellamy Foster Marx's ecology in historical perspective, (με αναφορά στο ίδιο:  «The translation of this passage from the introduction to the 1862 edition of Liebig’s work follows Erland Mårold in Everything Circulates: Agricultural Chemistry and Recycling Theories in the Second Half of the Nineteenth Century, Environment and History 8 (2002), p. 74»

9 Ed Blewitt  Μarx and Εngels on the origin of spieces.

10 K Marx, Capital, vol 3 (New York, 1981), pp948-950, 959. ; Απο εδάφιο στο Marx's ecology in historical perspective, John Bellamy Foster

11 ibid (στο ίδιο)

δείτε επίσης Ν. ΤΡΙΑΝΤΗΣ, Κ. ΜΑΡΞ – Φ. ΕΝΓΚΕΛΣ κείμενα για τις πόλεις, για την γη, για την Αρχιτεκτονική σελ. 128

12 Brett Clark and Richard York, Rifts and Shifts: Getting to  the Root of Environmental Crises

13 ibid (στο ίδιο), δείτε επίσης John Bellamy Foster and Brett Clark, “Ecological Imperialism,” in Leo Panitch and Colin Leys, ed., Socialist Register 2004 (London: Merlin Press, 2003); Jason W. Moore, “The Modern World-System as Environmental History,” Theory and Society 32, no. 3 (2003): 307–77; Marx, Capital, vol. 1, 637.

14 Marx, Capital, vol. 1, 638 (εδάφιο απο Brett Clark and Richard York, Rifts and Shifts: Getting to the Root of Environmental Crises).

15 K Marx, Capital, vol 1 (New York, 1976) p911.

Η μετάφραση στην ελληνική απο την αγγλική όλων των εδαφίων πλην του Καστοριάδη δικη μας.

Μ. Φλυτζάνης   (Brighton- Ικαρία, Ιούλιος 2012)