Παρασκευή, 13 Οκτωβρίου 2017

Χαίρε νύμφη ανύμφευτε

A few days ago, I went to a church service held in memory of good family friend who died horrifically, painfully for him and those who loved him, and what is more, he died unnecessarily! Were it not for the essentialy non-existing medical service and care on this island (not a-typical of what is happening in Greece generally), he would still be with us now! The attack on the Health Care System in this country, in order to save money to pay the debt that was accumulated by stolen public funds due to corruption and support of the big monopolies here is totally evil in any trully religious sense! It is being destroyed systematically by a bunch of criminal, cynical, callous, and rapacious sociopaths, who play the role of government, (i.e by subhuman meat puppets) in a process that is ripping off the people, and the country, increasingly driving them  to despair.

The death of my friend is a testimony to this murderous policy... It literally kills people! And that is not the only one facet of a war  against those who have next to nothing by those who have defrauded them, robbed them, in order to  acquire vast fortunes of money and assets "by hook and by crook.".. And, "lo and behold"! This flock of greedy vultures fancy themselves as "Leftwing" government, adding insult to injury.. . They are "social democrats". No wonder people appear shocked, pathetic, and paralised, unable to fight back...

Anyway let me say something positive, albeit insignificant in the wider scheme of things:

Hearing with pleasure the music of the liturgy, a rare experience for an atheist (like myself) who seldom goes to church and only because his upbringing has left him remnants of a love for its rituals that bring people together, alas.. now vacant of its intended meaning..., I heard the song that I add to this post. And there is no intention for irony in my part, for I still have deep respect mixed with compassion for the ones  driven by a belief that contains the hope of the hopeless and helpless...

It is a masterpiece, to my ears, of Byzantine music, which the Greeks consider part of their cultural heritage... As someone, who's name I forget, told me once: with such music in the service of religion (let alone the use of often superb iconography, sculpture, theatrical phantasmagoric show that dresses up beautifully as a sacrosanct prayer to our only «savier», inspired, great architecture for the poor, and poetry,  etc, all forming a mystifying if not always passifying  ritual... is it any wonder why religionwill attract «the thirsty cuttle to the spring of water»?...

I could hear it as a hymn to Virgin Mary, but also (suddenly dumbfounded) as a song of adoration of womanhood, of motherhood, by a man -  or simply as a love song... And this , charged by the awareness that, at this moment in time, when the forces of destruction,  typified by  the clique of phalocratic male idiots and personified by threir chosen "ruller of the planet", are holding arms threatening to use them, bringing about more destruction on the heads of the destroyed, more devastation on the devastated by exploitation and greed...

It leads me to dare say that a person, to trully call himself "a man" he cannot fail but to see as a "goddess", or a "saint", the woman who carries, or who has given birth, to a child in this precarious word... Sanctified by virtue of her courage and natural capacity to bare it...

At a simple, basic level also, the antithesis between the exploited and their explorers today more than ever before perhaps, can be seen as an antithesis between Eros (love... the forgotten, repressed  heart of Christianity) and Thanatos...

After all, isn't Revolution a technology of desire used against and forced upon those who systematically, violently oppress it?

Σάββατο, 30 Σεπτεμβρίου 2017

And so...

... So 

If they exploit you, use and abuse you
Rebel! But never ignore the fact that the exploitation of man by man is the root of all evil

If they assault you 
Choose whether to strike back or ignore them, but never turn the other cheek

If they slander you 
Despise slander but never be merciless to the slanderer, for he lies and slunders beneath you

If they destort your image  
Be yourself and never just the one others want you to be

If they attack your dignity
Stand straight on your feet. Never bend on your knees

If they devalue, denigrate you
Know yourself, get better, but never disrespect anyone, not even those who want to see themselves above you for, by virtue of that, they fall below you. 

If they take pleasure or are indifferent in offending you
Just ignore them! You cannot turn ignorance to wisdom by retaliation in kind

If they accuse you wrongly, 
Defend yourself, but never apologise in order to defer to or appease your accusers

But then, 

If they make you aware that you have done wrong 
Admit it!  And never refuse to make amends and pay the price for  your wrongdoing

If they want to be with you
Let them be, but never allow them at will to waste your time. It's your Life - and you only live it once

If they want to go
Just let them go! Tell them if you experience  loss, but never try to hold them  back

If they hate you
Love yourself, forget them or still love them, but never allow hatred to corrupt your sole

Finally, If they show you genuine love
Accept it as a divine gift, and love them too, be the mirror of their love, always remembering that love can only be sustained in its reflection 

Παρασκευή, 15 Σεπτεμβρίου 2017

Wrapped around your finger

wrapped around your finger?
Devil and the deep blue sea behind me
Vanish in the air you'll never find me
I will turn your face to alabaster
When you'll find your servant is your master

Τρίτη, 15 Αυγούστου 2017


I long to see new harmonies of colour. Is it getting too late? 
I want to kiss my enemy in the shade of an ancient tree...
Can I? Inside of me there is no nest for hate 
But I cannot sleep right next to bigotry

To  παρακάτω από τόν Ημεροδρόμο

«Είστε ανεπιθύμητοι»: το μήνυμα στους ακροδεξιούς της Βιρτζίνια

Σε τουλάχιστον τρεις ανέρχονται οι νεκροί και στους 35 οι τραυματίες από τις βίαιες συμπλοκές που ξέσπασαν χθες στο Σάρλοτσβιλ της Βιρτζίνια ανάμεσα σε ακροδεξιούς και διαδηλωτές, αλλά και την πτώση ενός οχήματος σε ειρηνικό πλήθος αντιφασιστών.

Σάββατο, 12 Αυγούστου 2017

Oφέλη της μεσογειακής διατροφής; Για ποιους;

 Μια πρόσφατη μελέτη[1] για την θετική επίδραση της μεσογειακής διατροφής στην υγεία έδειξε σαν αποτέλεσμα ότι  μόνο οι τάξεις με υψηλά εισοδήματα ωφελούνται απ' αυτήν. 
Στο πλαίσιο της μελέτης Moli-sani, ερευνητών του ιταλικού I.R.C.C.S. Neuromed, υπό την καθοδήγηση του Giovanni de Gaetano, εξετάστηκαν 18.000 άτομα. Η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε την Τετάρτη 2 Αυγ 201, στο Διεθνές Περιοδικό Επιδημιολογίας, επιβεβαιώνει μεν το από καιρό γνωστό ότι  η μεσογειακή διατροφή μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων, αλλά κι αποκαλύπτει πως αυτό ισχύει «μόνο εάν είστε πλούσιοι ή μορφωμένοι».

Εκπληκτικό θεωρήθηκε το εύρημα ότι τα οφέλη αυτά επηρεάζονται έντονα από την κοινωνικοοικονομική θέση των ανθρώπων κι ότι δεν παρατηρήθηκαν πραγματικά οφέλη για τις λιγότερο ευνοημένες ομάδες.

Η Μαριλαούρα Μπονάτσιο, ερευνήτρια στο Τμήμα Επιδημιολογίας και Πρόληψης και πρώτος συγγραφέας της μελέτης παρατήρησε ότι «ενα άτομο από χαμηλή κοινωνικοοικονομική κατάσταση που αγωνίζεται να ακολουθήσει ένα μεσογειακό μοντέλο είναι απίθανο να έχει τα ίδια πλεονεκτήματα ενός ατόμου με υψηλότερο εισόδημα, παρά το γεγονός ότι και οι δύο τηρούν την ίδια υγιεινή διατροφή».
Οι ερευνητές της Neuromed προχώρησαν περισσότερο και προσπάθησαν να ξεπεράσουν τους πιθανούς μηχανισμούς στους οποίους βασίζονται αυτές οι ανισότητες.

«Δεδομένης της συγκρίσιμης τήρησης της μεσογειακής δίαιτας, οι πιο ευνοημένες ομάδες είχαν περισσότερες πιθανότητες να αναφέρουν έναν μεγαλύτερο αριθμό δεικτών υψηλής διατροφής σε σύγκριση με άτομα με χαμηλή κοινωνικοοικονομική κατάσταση», εξηγεί η Licia Iacoviello, επικεφαλής του Εργαστηρίου Διατροφικής και Μοριακής Επιδημίας. «Για παράδειγμα, σε όσους αναφέρουν μια βέλτιστη προσκόλληση στη μεσογειακή διατροφή (όπως μετράται με μια βαθμολογία που περιλαμβάνει φρούτα και ξηρούς καρπούς, λαχανικά, όσπρια, δημητριακά, ψάρι, λίπη, κρέας, γαλακτοκομικά προϊόντα και πρόσληψη αλκοόλ) αυτοί με το υψηλότερο εκπαιδευτικό επίπεδο κατανάλωναν προϊόντα πλουσιότερα σε αντιοξειδωτικά και πολυφαινόλες και είχαν μεγαλύτερη ποικιλία στην επιλογή φρούτων και λαχανικών. Έχουμε επίσης βρει μια κοινωνικοοικονομική κλίση στην κατανάλωση των προϊόντων ολικής αλέσεως και στις προτιμώμενες μεθόδους μαγειρέματος. Αυτές οι σημαντικές διαφορές στην κατανάλωση προϊόντων που ανήκουν στη μεσογειακή διατροφή μας οδηγούν στο να σκεφτόμαστε ότι η ποιότητα των τροφίμων μπορεί να είναι εξίσου σημαντική για την υγεία όσο η ποσότητα και η συχνότητα της πρόσληψης».

«Τα αποτελέσματά μας πρέπει να προωθήσουν μια σοβαρή εξέταση του κοινωνικοοικονομικού σεναρίου της υγείας (σχολιάζει ο Giovanni de Gaetano, διευθυντής του Τμήματος). Οι κοινωνικοοικονομικές ανισότητες στην υγεία αυξάνονται επίσης στην πρόσβαση σε υγιεινή διατροφή. Τα τελευταία χρόνια τεκμηριώσαμε μια γρήγορη μετατόπιση από την Μεσογειακή διατροφή σε ολόκληρο τον πληθυσμό, αλλά ίσως και οι πιο αδύναμοι πολίτες τείνουν να αγοράζουν «μεσογειακά» τρόφιμα με χαμηλότερη διατροφική αξία. Δεν μπορούμε να πούμε ότι η μεσογειακή διατροφή είναι καλή για την υγεία, αν δεν είμαστε σε θέση που εγγυάται την ίση πρόσβαση σε αυτήν».

1. Η μελέτη Moli-sani, Giovanni de Gaetano et al., International Journal of Epidemiology, doi: 10.1093 / ije / dyx145 1η Αυγούστου 2017.
2. Το κείμενο συνιστά σχόλια και μετάφραση εδαφίων του άρθρου  "Health benefits of the Mediterranean diet are confirmed, but just for the upper class", στο Medical News Today, [http://www.medicalnewstoday.com/releases/318745.php?utm_source=newsletter&utm_medium=email&utm_campaign=weekly] από Red Rock Views

Παρασκευή, 11 Αυγούστου 2017


Σήμερα οι κεντρικές εκδηλώσεις στην Ικαρία 

Οι εκδηλώσεις θα ξεκινήσουν στις στις 9.00 μ.μ. και θα περιλαμβάνει:
  • Αφιέρωμα στον κομμουνιστή Αντώνη Καλαμπόγια, έναν από τους 9 εναπομείναντες αντάρτες του ΔΣΕ στην Ικαρία για 5 ολόκληρα χρόνια μετά την λήξη του Εμφυλίου, με παραπομπές από το βιβλίο του «Ικαρία, ο Κόκκινος Βράχος», το οποίο επανεκδόθηκε πέρσι στο πλαίσιο των 70 χρόνων από την ίδρυση του ΔΣΕ.
  • Αφιέρωμα και έκθεση για τα 100 χρόνια από τη Μεγάλη Οχτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση (1917-2017).
  • Κεντρική ομιλία από τον Νίκο Λάππα, μέλος του Γραφείου του ΚΣ της ΚΝΕ.
  • Πλούσιο καλλιτεχνικό πρόγραμμα και γλέντι.
Στους χώρους θα λειτουργεί μεγάλη έκθεση βιβλίου και υλικών καθώς και παιδότοπος.

Πηγή 902.gr


Red Rock Views
Ελπίζω να βρεθούμε εκεί!
Και αν πέσει στα χέρια σου, διάβασε το βιβλίο του Αντώνη Καλαμπόγια «Ικαρία, ο Κόκκινος Βράχος». Μιλάει για μια Ικαρία πέρα από τα πανηγύρια...

Δευτέρα, 24 Ιουλίου 2017

σου έδωσα να πιείς αλήθεια

Δίψασες και σου έδωσα να πιεις αλήθεια
Την έφτυσες - η γεύση της σαν δηλητήριο πικρή
Γκρεμίζεις  το άγαλμά μου και μου σπας τα στήθια
Χέρια, κεφάλι, θρύψαλα...  ξαναπεθαίνουν κι οι νεκροί

Με τα κομμάτια μου, άλλου θεού ναό θέλεις να χτίσεις
Βγάζοντας από την ψυχή μου των χτιστάδων το υλικό
Μα πάντα θα σου λείπει κάτι που δεν θ' αποκτήσεις
Όσο θαρρείς πως είμ' ο δαίμονας, που σού 'καμε κακό

Σάββατο, 15 Ιουλίου 2017

Τρελός Μουσώνας

Panoramio - Photo of Cuckmere Haven and Chalk cliffs "The Seven ...

βινιέτες από την γηραιά Αλβιώνα

Τρελός Μουσώνας ράγισε μεσονυχτίς τα ρέλια.
Στο χέρι σου χλωρό κλαρί, χαρτί κι ένα φτερό.
Τέσσεροι κάμανε καιροί τα ρούχα σου κουρέλια.
Να σε σκεπάσω θέλησα, γλιστράς και δεν μπορώ.
(Από το ποίημα "Μουσώνας" του Ν. Καββαδία)

Η ατμόσφαιρα βάρυνε από χτες. Άρχισε να φυσάει και να βρέχει τερματίζοντας μια περίοδο  θερινής λιακάδας που κράτησε πάνω  από πέντε βδομάδες.

Εβρεχε όταν ξεκίνησα για να βρώ ένα  φίλο μου στην πόλη. Λίγο πριν συναντηθούμε σταμάτησεη βροχή, κι ο  ήλιος, ξεπροβαλοντας αδύναμα ανάμεσα στα σύννεφα, έκανε μπορετό να πιούμε τσάι στο "Meeting Place" - ένα αίθριο Cafe, με τραπεζάκια έξω, στην παραλία του Βrighton.

Έχω βραχεί πηγαίνοντας προς τα εκεί, και το σχολιάζει με το αγγλικό κλισέ: "Ωραίος καιρός  για πάπιες"...

Του λέω: "Έφερες τη βροχή από την Ελλάδα εδώ ... καλά περνούσαμε μέχρι  να έρθεις ..."

Μου "απολογείται", πληροφορώντας με ότι οι ασυνήθιστοι μουσώνες κι οι νεροποντές βαστάξαν μέχρι τον Ιούνη στην Ελλάδα, αλλά το ζεστό και λιόλουστο καλοκαίρι έφτασε εκεί αρκετές μέρες πριν ο ίδιος γυρίσει στην Αγγλία. "Παραδέχεται" μεν πως βρέχει εξαιτίας του εδώ, αλλά μόνο για να μου προσφέρει μιαν εντελώς "προσωπική ερμηνεία" του φαινομένου: βρέχει, μου εκμυστηρεύεται, διότι ενίοτε  η φύση εκφράζει αυτό που νιώθει εκείνος.

Τον κοιτάω χαμογελώντας, μάλλον  εξεταστικά  ... κι αποκρίνεται λέγοντας: "συμβαίνει..".  
Η ατμόσφαιρα άλλαξε εδώ, μου λέει, όταν εκείνος έλαβε κάποιο  δυσάρεστο μαντάτο από την Ελλάδα. Σκέφτομαι πως δεν είναι και τόσο ασυνήθιστο αυτό - όπου και να βρεθεί ο σημερινός  Έλληνας που δεν  είναι "άνοσος" από οικονομική άποψη, το πιθανότερο είναι να λάβει άσχημα μαντάτα από την Ελλάδα...

Η "περί ανέμων και υδάτων" κουβέντα συνεχίζεται όχι πια σαν προοίμιο στο "θέμα" που τον απασχολεί. Μου λέει πως πριν χαλάσει ο καιρός, καθημερινά περπατούσε στην παραλία της πόλης και δελεαζόταν να κολυμπήσει, αλλά  τον απωθούσε  η πράσινη θολούρα της θάλασσας εκεί. Προχτές, και πριν πάρει το μαντάτο (που "εκφράστηκε" και με την αλλαγή του καιρού...), είχε πάει στο Cookmere Haven  - ένας κόλπος που σχηματίζεται στο δέλτα του ποταμού Cookmere, Sussex - απ' όπου αρχίζει η σειρά των γκρεμών γνωστών με το όνομα Seven Sisters, κι είναι ένα από τα σημεία της ακτής στα οποία η θάλασσα "τρώει" τη στεριά.

Περπάτησε με την άμπωτη της παλίρροιας στους  πρόποδες της πρώτης από τις "Επτά Αδελφές" και κολύμπησε σε καθαρά νερά. Η πλημμυρίδα επέστρεψε κι η στάθμη της θάλασσας άρχισε ν' ανεβαίνει με απειλητική ταχύτητα. Εκείνος βγήκε βιαστικά αλλά το έδαφος στο οποίο πριν λίγη ώρα περπάτησε,  έγινε βυθός, κι έπρεπε να κολυμπήσει κρατώντας το πορτοφόλι του και το κινητό του πάνω απ' την επιφάνεια του νερού, για να φτάσει σαν  ναυαγός στον γιαλό! Τα ρούχα του τα πήρε ο ωκεανός ...  Ευτυχώς που η θάλασσα ήταν ήρεμη, ... γιατί, αν είχε κύμα και τον χτυπούσε πάνω στα  βράχια, μπορεί  και να πνιγόταν εκεί... Οι Επτά Αδελφές πρέπει να είναι στοιχειωμένες, μου λέει.   Εκτός  από πολλούς  που έχουν αυτοκτονήσει σαλτάροντας από την κορυφή του γκρεμού, αρκετοί πρέπει να έχουν πνιγεί από άγνοια ή  αμέλεια εκεί...

"Η ειρωνεία θα ήταν να πνιγώ πριν πάρω το κακό μαντάτο... κανείς δεν θα πίστευε πως πνίγηκα (ιδιαίτερα η πηγή του άσχημου μαντάτου, που ξέρει πως "δραπέτευσα" από την Σπιναλόγκα και κολύμπησα ως τη Ελούντα για να την βρω)... Θα πιθανολογούσαν πως αυτοκτόνησα... Κι εσύ, δεν θα ήξερες αν αυτοκτόνησα εξαιτίας ερωτικής ή  πολιτικής απογοήτευσης..."

Η απόκρισή  μου ήταν πως, στο τέλος  της  μέρας, είτε ήταν ερωτική είτε πολιτική η απογοήτευσή του, αν τον  οδηγούσε σε αυτοκτονία δεν θα έκανε καμία διαφορά,  ... ούτως η άλλως σπατάλη θα ήταν...

"... πιο πολύ μου αρέσει το αφήγημα ότι κινδύνεψες  να πνιγείς κάνοντας κάτι που σ' ευχαριστούσε... ό,τι μαντάτο και αν πήρες, στο φινάλε ..."


photo borrowed from here

Τρίτη, 11 Ιουλίου 2017

Δεν είναι η συνείδησή μου καπέλο...

«Δεν είναι η συνείδησή μου καπέλο να την πάρω από τούτο το καρφί και να την κρεμάσω στο άλλο». (Στρατής Τσίρκας)


Στις 27 Ιανουαρίου 1980, πέθανε ο Στρατής Τσίρκας, ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες πεζογράφους της λεγόμενης μεταπολεμικής γενιάς.  Ο Στρατής Τσίρκας (το πραγματικό του όνομα ήταν Γιάννης Χατζηαντρέας) γεννήθηκε στο Κάιρο, στις 10 Ιουλίου 1911. Μετά την αποφοίτηση του από την «Αμπέτειο Σχολή» του Καίρου, το 1928, προσλαμβάνεται στην Εθνική Τράπεζα της Αιγύπτου και μετά από ένα χρόνο πιάνει δουλειά σε εργοστάσιο εκκοκισμού βάμβακος στην Άνω Αίγυπτο. Την ίδια περίοδο συνδέεται με την κομμουνιστική ομάδα του Σακελλάρη Γιαννακάκη και γράφει τα πρώτα του ποιήματα και διηγήματα για τη ζωή των φτωχών αγροτών της Αιγύπτου.
Καθοριστικής σημασίας για την μετέπειτα πορεία του ήταν η συνάντηση του με τον Καβάφη, το 1930, στην Αλεξάνδρεια. Παρά το γεγονός ότι αυτή η συνάντηση δεν διήρκεσε πολύ, άφησε ένα βαθύ αποτύπωμα στον Τσίρκα, ο οποίος στο βιβλίο του «Ο Καβάφης και η εποχή του» γράφει: «Όταν μετρώ τις ώρες που πέρασα πλάι του, δεν τις βρίσκω περισσότερες από δώδεκα, το πολύ δεκατρείς. Στις εννιά ή δέκα είμασταν μόνοι. Ήταν οι καλύτερες». Και προσθέτει: «Από τότε δεν τον ξαναείδα. Γρήγορα με τράβηξαν άλλοι ορίζοντες. Ένας ανόητος φανατισμός δε μ’ άφηνε να επιζητήσω νέα συνάντηση όσες φορές ξαναπήγα στην Αλεξάντρεια. Ένα απόγεμα, στο Κάιρο, μέσα στο δρόμο, έμαθα πως πέθανε. Εκείνες τις μέρες ο Χίτλερ, καγκελάριος πια, ξαπολούσε το μεγάλο κύμα της τρομοκρατίας στη Γερμανία. Αν κανένας μου έλεγε πως κάποτε θ’ αφιέρωνα τρία χρόνια σε μελέτες και σε αναζητήσεις των πηγών και των περιστάσεων της ποίησης του Καβάφη, θα τον έπαιρνα για τρελό».
Το 1938 μετακομίζει στην Αλεξάνδρεια και αναλαμβάνει τη θέση του διευθυντή στο εργοστάσιο βυρσοδεψίας του Μικέ Χαλκούση.
Το 1943 μαζί με άλλους Έλληνες Αιγυπτιώτες συγκροτούν τον Ελληνικό Απελευθερωτικό Σύνδεσμο (ΕΑΣ) που συνδέεται στενά με το ΕΑΜ.
Τον Απρίλιο του 1944, καταστέλλεται βίαια από τους Εγγλέζους και ελληνικές ένοπλες δυνάμεις κίνημα στο στρατό και στο στόλο της Μέσης Ανατολής, γεγονός που, σε συνδυασμό με την αποκήρυξη του κινήματος από την επίσημη αντιπροσωπεία του ΕΑΜ στο Λίβανο, θα επηρεάσει βαθιά τον Τσίρκα. Λίγο πριν πεθάνει, μάλιστα, σε ομιλία του στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Υμηττού (13 Μαρτίου 1973) θα τονίσει: «Γιατί εμένα με καίει, ακόμα τώρα ύστερα που έχω γράψει [εννοεί τις Ακυβέρνητες Πολιτείες] η υπόθεση του Απρίλη. Τον έχω ζήσει κιόλας τον Απρίλη πάρα πολύ έντονα, και η αδικία που έχει γίνει στους ανθρώπους που αγωνίστηκαν και θυσιάστηκαν – που ίσαμε σήμερα να μην έχει αναγνωριστεί επίσημα η συμβολή του κινήματος του Απριλίου για την εθνική ενότητα… Αυτό μ’ έκανε να γράψω, για να δικαιωθεί ο Απρίλης. Αυτό είναι το νόημα».
Στη διάρκεια της δεκαετίας 1944- 1954 εξέδωσε τρεις συλλογές διηγημάτων και το 1956 έγραψε (μέσα σε δέκα μέρες) την εξαιρετική νουβέλα «Νουρεντίν Μπόμπα», εμπνεόμενος από την εθνικοποίηση της Διώρυγας του Σουέζ και τους αγώνες του αιγυπτιακού λαού κατά της βρετανικής αποικιοκρατίας. Ο «Νουρεντίν Μπόμπα» εκδίδεται στην Αθήνα από τον Κέδρο, κάνοντας έτσι τον Τσίρκα γνωστό στο αναγνωστικό κοινό της Ελλάδας.
Ασφαλώς, το σημαντικότερο έργο του Στρατή Τσίρκα είναι οι «Ακυβέρνητες Πολιτείες», μια τριλογία που απαρτίζεται από τρία μυθιστορήματα: τη Λέσχη, την Αριάγνη και τη νυχτερίδα. Ένα έργο που αποτελεί τομή στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία, τόσο στο περιεχόμενο, όσο (κυρίως) στη μορφή του, με την εισαγωγή ενός τολμηρού μοντερνισμού στο ελληνικό μυθιστόρημα.
Ωστόσο, η έκδοση της Λέσχης, το 1960, τον φέρνει σε αντιπαράθεση με την ηγεσία του ΚΚΕ, εξαιτίας της ιδιαίτερα σκληρής κριτικής του Τσίρκα σε στελέχη του Κόμματος, την περίοδο της εξέγερσης του Απρίλη του 1944. Το 1961 διαγράφεται από την Πρωτοποριακή Οργάνωση Ελλήνων Αιγύπτου, οργάνωση του ΚΚΕ, μετά την άρνηση του να ανασκευάσει την άποψη του. Ο ίδιος περιγράφει ως εξής τη συζήτηση που οδήγησε στη διαγραφή του;
«[…] Μου λένε
– Άκουσε εδώ. Η Λέσχη σου συκοφαντεί τους λαϊκούς αγωνιστές και το κίνημα. Πρέπει να την αποκηρύξεις. Διαφορετικά…
– Σταθείτε, τους λέω, δε διαβάζετε σωστά. Και γιατί βιαζόσαστε; Τώρα γράφω το δεύτερο μέρος, θα υπάρξει και τρίτο, αν ζήσω. Τότε θα καταλάβετε καλύτερα.
Εκείνοι όμως ήταν ανένδοτοι: «Ή την αποκηρύχνεις ή…». Κι εγώ τους λέω:
– Πάρετε μόνοι σας την ευθύνη, εγώ βιβλία δεν καίω.
Τότε μου είπαν πως η απόφαση ήταν κιόλας βγαλμένη: «Ή… ή…». Κι εγώ αποκρίθηκα:
Ό,τι βλέπω καταθέτω, μια μαρτυρία. Δεν είναι η συνείδησή μου καπέλο να την πάρω από τούτο το καρφί και να την κρεμάσω στο άλλο».
Οι κριτικοί εκείνης της εποχής (1960- 1965) διχάστηκαν σχετικά με τις «Ακυβέρνητες Πολιτείες». Φαίνεται όμως ότι το έργο και ο συγγραφέας έπεσαν «θύματα» μιας αντιπαράθεσης, όπου το βιβλίο έγινε η αφορμή να λυθούν λογαριασμοί στο χώρο της Αριστεράς, που είχαν να κάνουν με τα όσα έφερνε το 20ο Συνέδριο του ΚΚΣΕ και τις διεργασίες που οδήγησαν στη διάσπαση του ΚΚΕ το 1968.
Όπως και με πολλά άλλα έργα, όπου επιχειρείται η μυθιστορηματική καταγραφή ιστορικών γεγονότων (και μάλιστα νωπών), έτσι και με τις «Ακυβέρνητες Πολιτείες», η κριτική εστιάζει (πολλές φορές) στην ακριβή, ή μη, αποτύπωση της ιστορικής πραγματικότητας, αποσπώντας την από τη λογοτεχνική αξία του έργου. Έτσι έχουμε από τη μια πλευρά την κριτική που στο όνομα της «ιστορικότητας», παραγνωρίζει τη λογοτεχνική αξία, και απ΄ την άλλη, την κριτική που εν ονόματι της λογοτεχνικής αξίας του έργου, παραγνωρίζει την ιστορική ακρίβεια.
Ο ίδιος έγραφε για το θέμα αυτό, σε μια επιστολή του προς τον Τάσο Βουρνά, στις 15 Δεκεμβρίου 1961:
«Σαν αντίδραση στη «δογματιστική» λογοτεχνία που πολύ μας ζημίωσε, θέλησα να εξαφανίσω από το μυθιστόρημα την προσωπική άποψη του συγγραφέα, να δώσω καταστάσεις, αντικειμενικά, και ν’ αναγκάσω τον αναγνώστη να σκεφτεί πάνω τους. Βέβαια, κατά βάθος, αυτό είναι ένας ψευτοαντικειμενισμός, η ιδεολογία του συγγραφέα υπάρχει και το εκφράζει με χίλιους τρόπους: με τα νέα θέματα που εισάγει, με τις πλευρές που φωτίζει, με την κλίμακα αξιών που υποδηλώνει όταν αντιπαραθέτει τους δύο κόσμους και γενικά με την εποπτεία, τη φιλοσοφική ματιά που κυβερνάει ολόκληρο τον κόσμο του βιβλίου».
Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Τσίρκας δεν απάντησε ποτέ δημοσίως στην κριτική που του ασκήθηκε από μια μερίδα της αριστεράς, που εκφράσθηκε κυρίως με την κριτική του Μάρκου Αυγέρη.
Στο «Ημερολόγιο» του, όμως, έγραψε (σελ 67- 68):
«Δεν εμίλησα ποτέ. Σώπασα για την πολεμική που μου έγινε. Άφησα τους άλλους να… Γιατί; Διότι ήτανε πολύ γλιστερό το έδαφος. Είδαμε ανθρώπους που διαφώνησαν με το κόμμα τους, και τελικά κατάντησαν στην αντίδραση. Ήξερα ότι ήτανε πάνω απ’ τις δυνάμεις μου για να μπορέσω να βρω δίκιο. Τ’ άφησα λοιπόν. Έχοντας εμπιστοσύνη ότι μια μέρα δεν μπορεί παρά αυτά τα πράγματα να βρούνε τη σωστή τους εξήγηση. Όμως, πρέπει να πω ότι αυτή η εχθρική στάση απέναντί μου, μου έκοψε τα φτερά. Δηλαδή χρειάστηκε να περάσουν πάρα πολλά χρόνια για να μπορέσω να αποχτήσω τέτοια αυτοπεποίθηση ώστε να δοκιμάσω άλλο μυθιστόρημα, που είναι Η Χαμένη Άνοιξη. Πολύ μου εκόστισε. Όχι γιατί περίμενα τα «εύγε», δεν είναι γι’ αυτό, αλλά να βλέπεις ανθρώπους που αγωνίστηκες μαζί τους και σε κοιτάζουνε σαν ύποπτο… Φοβερό! Πάντως, πρώτη φορά μιλάω τώρα».
Υπό την προϋπόθεση λοιπόν ότι οι «Ακυβέρνητες Πολιτείες» αντιμετωπίζονται ως ένα ενιαίο και αδιάσπαστο έργο, όπου συμβιώνουν η ιδεολογική συγκρότηση του συγγραφέα (αποτέλεσμα της οποίας είναι και η ματιά του στην ιστορία και τα πρόσωπα) με την λογοτεχνική του ικανότητα, συγκαταλέγονται στα έργα αναφοράς της μεταπολεμικής μας πεζογραφίας.

Κυριακή, 9 Ιουλίου 2017

"Πήγαινε πιο πέρα"

βινιέτες από την γηραιά Αλβιώνα


 Περιμένοντας το λεωφορείο για να πάω  στο κέντρο της πόλης, στεκόμουν κάτω  από το στέγαστρο της στάσης, στον ίσκιο - κείνη τη μέρα έκανε ζέστη ασυνήθιστη και για Ιούλιο εδώ. Λίγο πιο πέρα, ένας μελαμψός τύπος, τριαντάρης περίπου, μοιραζόταν τον ίδιο ίσκιο με μένα ενώ στεκόταν λίγο έξω από την στάση, καπνίζοντας. Δίπλα μου και λίγο πιο εξω ήταν μια νεαρή κοπέλα, με το προσώπό της εκτεθημένο στον ήλιο.

Η φωτεινή επιγραφή που δείχνει την ώρα άφιξης του λεωφορείου , λέει πως έχουμε τρία  λεπτά αναμονής ακόμα. Σκέφτομαι τι μπορεί να συμβεί μετά από δεκαπέντε λεπτά ανίας στη στάση του λεωφορείου (σε μια ήσυχη συνοικία στα περίγυρα του Brighton που κατοικείται σχεδόν αποκλειστικά  από μικροαστούς αγγλοσάξονες ), ώστε να κάνει την αναμονή ενδιαφέρουσα στα τρία λεπτά που απομένουν... Την ίδια στιγμή, δίνει απάντηση στο ερώτημα μου μια  κυρία που φτάνει στη στάση και στέκεται κοντά στον νεαρό. Δεν θα έλεγα πως ήταν άξια  παρατήρησης αν δεν έκανε την παρουσία της αισθητή με την συμπεριφορά της. Λεπτή, προχωρημένης ηλικίας, ξανθιά (με εμφανώς άσπρες τις  ρίζες των μαλλιών της) και κακοντυμένη - μάλλον ιθαγενής, Εγγλέζα. Το πρόσωπό  της ζαρωμένο, της δίνει η μια πικρόχολη έκφραση, μάλλον από κακουχία και κατάχρηση... ή  έτσι υπέθεσα.

Σχεδόν αμέσως μετά την άφιξή της εκεί, λοιπόν, η κυρία απευθύνεται  προς τον νεαρό, που κοιτάει αλλού, και να του πετάει ένα επιθετικό "excuse me", με έμφαση στον τόνο της φωνής της. Αυτός γυρίζει και την βλέπει παραξενεμένος. H ιθαγενής κυρία δεν του λέει  τίποτε άλλο, κι απλά του δείχνει την ταμπέλα στην στάση που γράφει το απαγορευτικό "No Smoking". Αυτός την αγνοεί και συνεχίζει να καπνίζει. Η κυρία, σε πιο υψηλό τόνο τώρα, του τονίζει πως την ενοχλεί ο καπνός του και, κάνοντας  μια απωθητική χειρονομία  με το χέρι της, του λέει να πάει πιο πέρα απ' τη στάση να καπνίσει... Κι αυτός της λέει πως στέκεται ήδη έξω  απ' την στάση (κι όντως έτσι είναι ...  επιπρόσθετα, ο καπνός του δεν την φτάνει ούτε κατά προσέγγιση) κι αν έχει πρόβλημα, τότε να πάει εκείνη πιο πέρα. Παρεμπιπτόντως, ο νεαρός μιλάει αγγλικά με Λονδρέζικη προφορά (cockney), και μάλλον είναι "γέννημα - θρέμμα" Βρετανός. Κι αυτή του λέει: "Αν δεν σ' αρέσουν οι νόμοι αυτής της χώρας, πήγαινε πίσω στην δική σου!"...

Εντωμεταξύ, το λεωφορείο που περιμένουμε έχει φτάσει, επιτέλους... Καθώς πλησιάζουμε να μπούμε  μέσα, η νεαρή κοπέλα που στεκόταν δίπλα μου με κοιτάει και, χαμογελώντας κάπως συνωμοτικά, μου λέει χαμηλόφωνα : "it's the heat..."  (φταίει η  ζέστη)...

Επιβιβαζόμαστε στο λεωφορείο όλοι, εκτός από τον νεαρό καπνιστή.

Λίγες στάσεις  πιο πέρα, παρατηρώ πως η ιθαγενής κυρία ετοιμάζεται να κατέβει. Μόλις βγαίνει στο πεζοδρόμιο βγάζει  ένα πακέτο τσιγάρα απ' την τσάντα της, ανάβει  ένα και αρχίζει να βαδίζει βιαστικά -  σαν να ξέρει καλά ποια είναι και πού θέλει να πάει..